Thiết kế ngọn đuốc Olympic

Lửa là biểu tượng cho sức mạnh to lớn của loài người, nhờ có lửa con người biết nấu ăn, biết dùng lửa sưởi ấm và chiếu sáng trong đêm tối. Trong thần thoại Hy Lạp, thần Prometheus đã đánh cắp lửa của thần Zeus đem cho loài người. Để ghi nhớ sự kiện trao lửa cho loài người, người Hy Lạp đã tổ chức các cuộc chạy tiếp sức. Tất cả các vận động viên sẽ truyền ngọn lửa cho nhau cho đến khi người cuối cùng cán đích. Đây đã trở thành nghi lễ quan trọng trong thế vận hội Olympic – lễ rước đuốc Olympic.

Lễ rước đuốc cổ đại

Lễ rước đuốc cổ đại

Ngọn đuốc được thắp sáng tại đền thờ của Hera,  thành phố Olympia, Hy Lạp. Tại đây, người ta sử dụng 1 gương cầu gọi là skaphia để hội tụ ánh sáng mặt trời để đốt cháy vạc lửa dưới chân tượng nữ thần Hera. Bắt đầu từ thời điểm này, ngọn đuốc bùng cháy suốt kỳ Olympic, tượng trưng cho sự tinh khiết, lý trí & hòa bình.

Thiết kế ngọn đuốc Olympic

Ngọn đuốc Olympic 2006 dài 77 cm. Vỏ hợp kim nhôm, đầu đuốc và ống nhiên liệu được làm từ đồng thau và hợp kim đồng. Nhiên liệu là hỗn hợp 40% butan và 60% polypropylene.

Ngọn đuốc Olympic 2006 dài 77 cm. Vỏ hợp kim nhôm, đầu đuốc và ống nhiên liệu bằng đồng thau và hợp kim đồng. Nhiên liệu là hỗn hợp 40% butan và 60% polypropylene.

Ngọn đuốc bắt đầu 1 hành trình dài, trước khi các cuộc thi Olympic bắt đầu. Do vậy,  việc thiết kế đuốc phải đảm bảo cả tính thẩm mỹ & chức năng của nó. Có một đội kỹ thuật sẽ phụ trách về mặt chức năng, đảm bảo cho ngọn đuốc luôn cháy sáng trên chặng đường, kể cả trong điều kiện thời tiết không tốt.

Ngọn đuốc hiện đại đầu tiên là tác phẩm của John Hench và trở thành hình mẫu cho các thiết kế hiện đại.  John Hench là 1 nghệ sĩ của Disney, ông thiết kế ngọn đuốc cho Olympic mùa đông 1960, tổ chức tại Squaw Valley. Kể từ đó, các nhà thiết kế luôn chú trọng kết hợp các yếu tố đặc trưng của nước chủ nhà, chủ đề của thế vận hội vào trong thiết kế của mình.

Nếu mỗi kỳ Olympic là 1 cuộc thi tài của các vận động viên thì đây cũng là cuộc cạnh tranh gắt gao trong việc thiết kế đuốc Olympic & các biểu trưng đối với các công ty, các nhà thiết kế, KTS trên toàn thế giới. Mỗi một thiết kế được thực hiện trong 1 đến 2 năm. Sau khi được chọn, nó sẽ được kiểm tra nghiêm ngặt trong mọi điều kiện thời tiết. Sau khi vượt qua bước kiểm tra này ngọn đuốc sẽ được sản xuất  với  số lượng lớn, từ 10000  đến 15000 để phục vụ cho lễ rước đuốc. Mỗi vận động viên đều có cơ hội mua lại chiếc đuốc sau khi hoàn tất chặng đường của mình.

Các bộ phận chính

  • Nhiên liệu
  • Hệ thống bơm nhiên liệu
  • Thiết kế khí động học nhằm đảm bảo đuốc nhẹ & an toàn cho các vận động viên

Đặc điểm chung

Ngọn lửa phải được giữ cháy liên tục trong suốt chiều dài cuộc hành trình. Nó phải tồn tại qua tất cả các điều kiện thời tiết như  gió, mưa, mưa đá, tuyết, đi qua 1 loạt các vùng khí hậu khác nhau (sa mạc, núi, biển). Ngọn đuốc cũng đảm bảo các yêu cầu sau:

  • Trọng lượng ngọn đuốc vừa đủ, thích hợp để các vận động viên cầm trên suốt chặng đường của họ. Trọng lượng thích hợp là khoảng từ 1.4 đến 1.8 kg.
  • Đảm bảo tính an  toàn cho vận động viên, họ không phải chịu sức nóng của ngọn lửa, không bị bỏng bởi tàn lửa rơi xuống.
  • Chứa đủ nhiên liệu để cháy sáng liên tục suốt chặng đường.
  • Ngọn lửa đủ sáng để có thể trông rõ ngay cả khi trời nắng.

Nhiên liệu

Ban đầu các ngọn đuốc được đốt cháy bằng đủ loại nhiên liệu, từ thuốc súng đến dầu olive.  Sau đó, 1 số loại đuốc sử dụng hỗn hợp gồm hexamine ( hỗn hợp gồm formaldehyde, amonia ) và naphthalene cùng 1 nhiên liệu lỏng. Những hỗn hợp này không phải là nguồn nhiên liệu tốt nhất và nhiều khi còn gây nguy hiểm. Trong thế vận hội 1956, ngọn đuốc cuối cùng trong chặng đường tiếp sức được thắp bằng magie và nhôm. Tàn đuốc rơi xuống đã làm bỏng tay vận động viên.

Nhiên liệu lỏng được đưa vào giới thiệu lần đầu vào thế vận hội Munich năm 1972.  Nhiên liệu được lưu trữ trong 1 hộp nhỏ nhẹ, dưới áp suất cao ở dạng lỏng. Khi bơm lên đầu đuốc áp suất giảm, nhiên liệu trở thành chất khí cháy được. Việc sử dụng nhiên liệu theo cách này an toàn hơn rất nhiều.

Cấu tạo 1 ngọn đuốc hiện đại

Ngọn đuốc này được thiết kế với cảm hứng từ những ngọn đuốc cổ đại đơn giản nhất - một bó sậy buộc bằng dây bện, đồng thời mô phỏng kiến trúc Hy Lạp cổ đại. Tuy nhiên, thay bằng sậy là vật liệu nhôm, chính xác là 22 thanh nhỏ, tượng trưng cho 22 môn thi đấu.

Ngọn đuốc Atlanta 1996

Để làm rõ cấu tạo của 1 ngọn đuốc hiện đại, chúng ta cùng xem qua thiết kế cụ thể của 2 ngọn đuốc năm 1996 & 2000.

Hình ảnh bên là ngọn đuốc được thiết kế cho thế vận hội mùa hè Atlanta. Ngọn đuốc này được thiết kế với cảm hứng từ những ngọn đuốc cổ đại đơn giản nhất – một bó sậy buộc bằng dây bện, đồng thời mô phỏng kiến trúc Hy Lạp cổ đại. Tuy nhiên, thay bằng sậy là vật liệu nhôm, chính xác là 22 thanh nhỏ, tượng trưng cho 22 môn thi đấu. Được chế tạo bằng nhôm, bên trong là 1 bình nhỏ đựng nhiên liệu. Nhiên liệu được bơm lên qua 1 van bằng đồng thau có hàng ngàn lỗ nhỏ. Khi nhiên liệu chảy qua những lỗ nhỏ này, nó sẽ tạo ra áp lực. Sau khi đi qua các lỗ nhỏ này, áp suất giảm nhiên liệu lỏng biến thành khí đốt. Ngọn đuốc này được đốt bằng propylene nên ngọn lửa có màu sáng hơn. Tuy nhiên trong thành phần của propylene có quá nhiền carbon nên ngọn lửa này sinh ra nhiều khói gây ô nhiễm môi trường.

Năm 2000, những nhà thiết kế ngọn đuốc cho thế vận hội Sysney đã đưa ra thiết kế mới nhẹ hơn, rẻ tiền hơn và thân thiện với môi trường hơn. Ngọn đuốc này sử dụng hỗng hợp gồm 35 % propane (gas dùng để nấu ăn và nướng BBQ ) và 65 % butane ( gas bật lửa ), hỗn hợp này đốt cháy sáng hơn và ít khói hơn nhiều. Mặt khác hỗn hợp propane & butane này tồn tại ở dạng lỏng trong điều kiện áp suất thấp hơn nên việc lưu trữ trong bình nhỏ cũng đơn giản đỡ tốn kém hơn.

Thiết kế ngọn đuốc Olympic 2000

Thiết kế ngọn đuốc Olympic 2000

Hỗn hợp nhiên liệu lỏng được chứa trong 1 bình bằng  nhôm, đặt ở phần giữa của cây đuốc, nhiên liệu được dẫn lên đầu đuốc qua 1 đường ống. Ở đầu ống, nhiên liệu được bơm qua 1 lỗ nhỏ, qua đó áp suất giảm dần, nhiên liệu lỏng hóa thành khí đốt. Tốc độ bơm nhiên liệu lên trên được duy trì ổn định để tạo ra ngọn lửa xanh nhỏ nhưng bền bỉ. Ngọn đuốc này có thể sáng trong 15 phút.

Cả 2 thiết kế năm 1996 & 2000 đều sử dụng kỹ thuật ngọn lửa đôi, giúp đuốc luôn sáng ngay cả khi trời gió. Ngọn lửa bên ngoài cháy chậm và ở nhiệt độ thấp hơn so với ngọn lửa bên trong. Đây là ngọn lửa lớn có màu da cam có thể nhìn thấy rất rõ từ xa, nhưng ngọn lửa này dễ tắt khi gió to. Ngọn lửa bên trong màu xanh, có nhiệt độ cao hơn, tuy nhỏ nhưng rất ổn định vì không bị gió tạt. Nó hoạt động như 1 nguồn sáng dự trữ, thắp sáng hỗ trợ cho ngọn lửa bên ngoài để nó luôn cháy trong mọi điều kiện thời tiết.

Trong  hành trình dưới nước của ngọn đuốc năm 2000 ở rặng san hô Great Barrier, người ra đưa ra thiết kế đặc biệt để giữ một ngọn lửa bên trong ngọn đuốc, giúp cho đuốc không bị tắt khi đi qua hành trình này.

Trong tương lại, các thiết  kế ngọn đuốc Olympic sẽ liên tục phát triển, áp dụng nhiều cải thiện trong công nghệ & nhiên liệu mới để an toàn hơn cho các vận động viên & đảm bảo tính ổn định của ngọn lửa trong suốt hành trình rước đuốc.

Nguồn: HowStuffWorks
Eule™ @ MES Lab., Lược dịch

Authors

Related posts

Top