Những hiểu lầm về ăn chay – P2

Sau phần 1 của loạt bài, chúng tôi xin tiếp tục với những hiểu lầm thường gặp về ăn chay và dinh dưỡng chay.

4. Cứ ăn chay là tránh được tiểu đường, béo phì

Điều này sai. Thực đơn ăn chay rất phong phú, tùy theo thể trạng, thói quen và nơi sống của từng người. Vì vậy, có những người ăn chay với thực đơn giàu chất đạm, có người ăn nhiều rau củ trái cây, cũng có những người ăn chay với thực đơn nhiều tinh bột. Do đó, hoàn toàn có khả năng những người ăn chay với thực đơn giàu tinh bột vẫn bị mắc những bệnh như béo phì, tiểu đường. Hoặc các thức ăn giàu đạm, được lên men như chao, tương có thể làm tăng men gan của những người đang bị bệnh gan, mật hoặc làm tăng huyết áp.

Nhiều người bị béo phì chỉ vì ăn quá nhiều khoai tây chiên, và một nửa chén đậu cũng chứa một lượng protein tương đương với trong một khẩu phần thịt. Đừng lạm dụng việc ăn chay mà làm cơ thể bạn không khỏe mạnh. Ăn chay để thanh lọc cơ thể, tạo tinh thần thoải mái và hỗ trợ mục đích mà bạn đang muốn hướng tới thông qua việc ăn chay.  Nhiều người ăn chay có tâm lý chủ quan, lầm tưởng cứ ăn chay là sẽ loại trừ được bệnh hoặc không mắc các bệnh thường gặp ở người ăn mặn. Trong thực tế vẫn có không ít người ăn chay mà vẫn mắc bệnh mỡ trong máu, bị rối loạn lipid. Ăn chay không phải là đủ, mà phải ăn chay cho đúng cách.

5. Ăn chay là yên tâm về an toàn thực phẩm, không bị hóa chất

Điều này không chính xác. Các thực phẩm có nguồn gốc động vật đang gặp rất nhiều vấn đề thực tế về an toàn thực phẩm, điều này là đúng. Bò có dịch bò điên, lợn có dịch lở mồm long móng, bệnh liên cầu lợn, gà có cúm gà. Nhưng các thực phẩm có nguồn gốc thực vật cũng gặp không ít vấn đề: thu hoạch ngay sau khi dùng thuốc trừ sâu khiến dư lượng thuốc trừ sâu ở mức gây độc hại, dùng chất bảo quản, lạm dụng phân hóa học, dùng hóa chất ép trái cây chín nhanh, rau và trái cây biến đổi gien,… Những vấn đề này cũng nghiêm trọng và gây hậu quả không kém gì những vấn đề gặp ở thịt động vật. Do đó, mấu chốt là chúng ta biết lựa chọn đúng loại rau củ và trái cây vừa tốt cho sức khỏe, vừa phù hợp với điều kiện nơi sinh sống. Các bạn có thể đọc thêm về một sốloại thực phẩm an toàn tại bài viết sau: Top 5 loại thực phẩm thân thiện với môi trường

Ngoài ra, các bạn có thể tự trồng rau mầm, rau xanh tại nhà (trên sân thượng, trên lan can, sân trước nhà,…). Lượng rau xanh tự trồng này có thể không đủ dùng cho nhu cầu cả gia đình nhưng sẽ hạn chế việc sử dụng những rau củ nhiễm hóa chất.

6. Có thể chuyển sang ăn đồ ăn chay giả mặn

Nhiều người có suy nghĩ: nếu không thích hương vị đồ ăn chay thuần túy thì có thể chuyển sang dùng đồ ăn chay giả mặn, như vậy sẽ vừa khoái khẩu, không bị “miễn cưỡng” khi ăn chay mà vẫn giúp cơ thể có chế độ ăn lành mạnh. Suy nghĩ này là hoàn toàn không đúng.

Các món chay giả mặn là những món ăn cũng được chế biến hoàn toàn từ rau củ tự nhiên, nhưng để có được hương vị của đồ ăn mặn (vị thịt, vị cá, vị sườn nướng,…) thì các thực phẩm này phải trải qua xử lý với 1 số hóa chất hoặc xử lý bằng nhiệt.

Những món chay giả mặn cầu kỳ không tốt cho sức khỏe

Ví dụ, gần đây, các nhà nghiên cứu thuộc trường đại học công nghệ Henan (Trung Quốc) và trường đại học RMIT ở Melbourne (Úc) đã có những báo cáo cho biết: họ đã chuyển đổi thành công những loại protein từ những loại rau cải thuộc nhóm Brassica như broccoli, bắp cải,… Quá trình xử lý nhiệt có thể biến đổi những loại protein thực vật này trở nên có mùi vị như thịt động vật. Nhiệt độ từ 100 – 120 độ C sẽ cho ra mùi vị thịt nấu chín và nhiệt độ 140 độ C sẽ có mùi thịt nướng! Ngon thì có ngon, tiện thì có tiện. Tuy nhiên, xử lý tại nhiệt độ cao nhiều lần như vậy chưa chắc đã tốt. Chưa kể đến những hương liệu hoặc hoá chất, chất bảo quản được sử dụng, quá trình chế biến dù ít dù nhiều cũng đã làm mất đi một lượng chất xơ, chất khoáng và những chất chống oxy hoá cần thiết cho sức khoẻ.

Với ý nghĩa ăn chay để thanh lọc cơ thể thì những món chay giả mặn chỉ đáp ứng nhu cầu ăn kiêng (kiêng sản phẩm từ động vật) còn lại chưa đáp ứng được yêu cầu của người ăn chay. Vì người ăn chay là phải ăn theo chế độ dinh dưỡng thuần khiết tự nhiên nhất mà thực phẩm chay giả mặn đã có thêm các chất phụ gia và chế tạo qua sẽ ảnh hưởng đến nguyên chất của thực phẩm.

“Nếu thường xuyên ăn các món này, với người còn ăn chay kỳ, trong một thời gian dài và ăn liên tục trong cả tháng thì không những đã không thanh lọc được cơ thể mà trái lại đang tự cung cấp những tác nhân xấu, đầu độc chính mình và sẽ gây ra một số bệnh về sau” – Dược sĩ Quách Hiệp Hưng (quận 12, TPHCM) cho biết.

7. Ăn chay là sự thuận theo nhu cầu tự nhiên của con người, vậy chúng ta cứ ăn theo nhu cầu của mình

Điều này hoàn toàn không đúng. Nhu cầu ăn uống của con người không phản ánh đúng nhu cầu dinh dưỡng thực sự của cơ thể. Đôi khi, nhu cầu ăn uống phụ thuộc vào thói quen, hoàn cảnh sống, hoàn cảnh công việc và cả yếu tố địa lý. Dù ăn chay hay ăn mặn thì cũng không thể căn cứ vào nhu cầu ăn uống mà lựa chọn thức ăn, mà phải dựa vào nhu cầu dinh dưỡng thực sự đối với lứa tuổi và tình trạng sức khỏe của mình.

Đối với cả hình thức ăn mặn và ăn chay, người ta đã nghiên cứu và rút ra tỷ lệ thích hợp của các loại thức ăn nhằm cung cấp năng lượng và dinh dưỡng hợp lý, vừa đáp ứng đủ nhu cầu vận động, làm việc, vừa duy trì sức khỏe. Đối với người ăn chay, tháp cân đối dinh dưỡng được thể hiện như hình dưới đây (tính trung bình cho 1 người trong 1 tháng).

Kim tự tháp dinh dưỡng dành cho người ăn chay

Mong rằng loạt bài về Ăn chay và dinh dưỡng chay của Mes Channel đã giúp các bạn có được cái nhìn cởi mở và chính xác hơn về Ăn chay. Chúc các bạn sức khỏe.

Xem thêm: Những hiểu lầm về ăn chay – P1

Lily @ MES Lab., Biên soạn

Authors

Related posts

2 Comments

  1. Lily Tran said:

    Mong các bạn cho nhận xét về loạt bài và nêu ý kiến của mình: bạn có muốn BBT tiếp tục loạt bài này không? Bạn muốn đọc bài thêm về chủ đề nào?

    Cám ơn các bạn.

*

Top