Bí mật đằng sau màu sắc của đồ ăn

Hầu hết ngày nay, ngoại hình bắt mắt của đồ ăn thường do phẩm màu đem lại. Thế nhưng cách đây hàng trăm năm, khi chưa có nền khoa học phát triển hiện đại, con người đã làm những gì để nhuộm màu cho thực phẩm?

Có một sự thật mà không phải ai cũng biết rằng, từng có thời, màu đỏ trong hầu hết những món ăn tại Mỹ đều do những con bọ rệp son mà ra. Người ta đã phải nghiền nát tới 70.000 con bọ rệp son để tạo ra khoảng 500 gr  bột màu mà sau này sẽ được dùng để chế biến kẹo mút, thạch, hay thậm chí là nhuộm màu cho hoa quả thêm bắt mắt. Và mặc dù ngày nay, nguyên liệu này không còn phổ biến nữa, thế nhưng thỉnh thoảng chúng vẫn được sử dụng.

Loại bột lấy từ bọ rệp son …

… từng là nguyên liệu chính tạo nên màu đỏ cho các loại bánh kẹo.

Tuy nhiên, việc nhuộm màu cho thực phẩm đã có lịch sử kéo dài hàng nghìn năm. Theo các tư liệu ghi chép lại, những cư dân đầu tiên trên thế giới biết trang trí cho đồ ăn chính là người La Mã cổ đại. Những bữa tiệc của người La Mã và Ai Cập cổ đại nổi tiếng bởi vẻ hào nhoáng và xa hoa, chính vì vậy, chẳng có gì là ngạc nhiên khi họ nhuộm vàng đồ ăn của mình  bằng bột nghệ tây, loại gia vị mà cho đến tận ngày nay vẫn được coi là quý hơn cả vàng.

Người La Mã cổ đại thì lại dùng bột nghệ tây …

Người Phoenician và người La Mã cũng nhuộm tím món ăn bằng chất thải tiết ra từ tuyến nhờn của loài ốc sên biển. Nguyên liệu đặc biệt này được gọi với cái tên khá mĩ miều là “Màu huyết dụ” và phải đến mãi những năm 1850, người ta mới tìm được loại phẩm màu khác để thay thế cho nó. Bên cạnh nghệ tây và nhớt sên biển, người cổ xưa còn dùng phèn để tẩy trắng ruột bánh mì, nước hoa quả hay cây lá móng để tăng màu sắc cho rượu.

… chất nhờn từ ốc sên biển …

… bột lá móng …

… hay phèn để nhuộm màu thực phẩm.

Một nghìn năm sau, những người thợ làm bánh mì trung cổ lại sáng chế một cách khá độc đáo để nhuộm màu thức ăn: họ cho thêm phấn hay nghiền nát xương rồi trộn với bột mì trắng để tiết kiệm chi phí. Kết quả là sức khỏe người dân bị ảnh hưởng và người ta đã phải ban hành bộ luật đầu tiên cấm chất phụ gia thực phẩm.

Vào thời nữa hoàng Victoria trị vì, việc nhuộm màu thực phẩm ở Châu Âu đã bước lên một tầm cao mới, nhưng đáng tiếc là không phải theo chiều hướng tốt đẹp. Hỗn hợp hóa học đồng được dùng để giữ màu xanh của dưa chua và bảo quản rau quả. Các hợp chất của sắt thì lại được thêm vào nước sốt để màu sắc nổi bật hơn. Trong khi đó, ở đầu kia của châu lục, những thương nhân buôn chè của Trung Quốc đã sớm nhận ra rằng, các khách hàng châu Âu của họ thích mua loại chè có màu xanh mướt. Chính vì vậy, người Trung Quốc đã cho thêm một chất phẩm, có tên gọi “Màu xanh Phổ” (mà thành phần có chứa cả thạch tín) và thạch cao màu vàng  vào chè để chúng có màu sắc tươi sáng hơn.

Thế nhưng, kẹo mới chính là nơi chứa những chất nhuộm độc hại nhất. Thủy ngân từng là thành phần của thuốc nhuộm màu đỏ son. Còn chì trắng và đỏ lại được dùng để tạo màu vàng và hồng. Đồng và thạch tín là màu xanh da trời và xanh lá cây. Và tất nhiên, những bộ luật lần lượt được ban hành và bắt đầu có hiệu lực, thế nhưng chỉ đến khi loại thuốc nhuộm từ hắc ín ra đời thì việc sử dụng những loại thuốc nhuộm độc hại mới hoàn toàn chấm dứt hẳn.

Trái ngược với vẻ ngoài sặc sỡ đầy màu sắc của mình, những viên kẹo lại được tạo nên từ những loại phẩm nhuộm vô cùng độc hại.

Theo thời gian, rất nhiều phiên bản khác nhau từ những loại thuốc nhuộm kể trên đã được chứng minh là gây độc hại cho con người. Bằng chứng là vào năm 1955, sau khi một vài trẻ em bị ốm vì ăn các loại kẹo nhuộm bằng phẩm màu công nghiệp, người ta đã đem chúng đi xét nghiệm và các chất phẩm phụ gia có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, không chỉ đối với con người mà còn đối với các loài động vật.

Cho đến tận thế kỷ 21, khi dạo một vòng quanh thị trường thực phẩm, chúng ta vẫn có thể bắt gặp một vài loại thuốc nhuộm vô cùng độc hại nhưng vẫn được bày bán tràn lan. Vì sao vậy? Vì phẩm màu đã trở thành một phần không thể thiếu đối với nền công nghiệp thực phẩm. Người mua thường bị thu hút bởi những thứ có ngoại hình bắt mắt bên ngoài, còn người bán, vì lợi ích kinh tế của bản thân mà đang tâm bán rẻ sức khỏe của người tiêu dùng.

Nguồn:io9.com

CuRua @ Khoa Học 247 ., Biên dịch

Authors

Related posts

6 Comments

  1. Thanh Bình said:

    Lá ngón có phải cái loại độc ăn vào chết liền ở mình không bác Rùa?

    • CuRua said:

      Xin lỗi bạn nhé, hình minh họa không phải là bột lá ngón đâu mà là bột lá móng (henna). Trong bài mình có ghi là lá móng mà không hiểu sao ghi nhầm. :”> Bột lá móng thường được sử dụng để nhuộm tóc hay vẽ nghệ thuật, còn lá ngón là loại lá có độc tính cao, chỉ cần ăn khoảng 3 lá là đủ chết người.

      • Thanh Bình said:

        Thế mà em tưởng lá ngón ăn được 😀

        Bác thêm các hình minh họa cây/lá móng, con bọ rệp son,…nữa thì bài sẽ càng hấp dẫn bác ạ

        Cảm ơn bác về bài viết hay

        • CuRua said:

          Cảm ơn bạn đã góp ý, mình sẽ cố gắng để hạn chế tối đa những sai sót trong bài.
          Lần này do sơ suất nên viết nhầm lẫn, may mà chưa có bạn nào thử nhuộm đồ ăn bằng lá ngón xem màu sắc nó ra như thế nào. 🙂

  2. Móng Rồng said:

    Đến tận bây giờ nếu ăn kẹo bánh, hay nước giải khát không rõ nguồn gốc vẫn có thể bị dính phẩm màu công nghiệp, vì nó rẻ hơn màu thực phẩm rất nhiều. Còn màu tự nhiên hầu như không được sử dụng.

    • CuRua said:

      Đúng như bạn nói, bây giờ để tìm được một loại thực phẩm sử dụng màu tự nhiên là rất hiếm bởi các nhà sản xuất phải tính đến lợi ích kinh tế. Còn bài viết này có mục đích chủ yếu là giúp người đọc hình dung ra những phương pháp mà con người đã từng sử dụng để nhuộm màu thực phẩm khi chưa có những công nghệ tiên tiến hiện đại nên việc sử dụng màu tự nhiên nhiều là điều dễ hiểu.

*

Top