Những gợi ý để có một cuộc sống cân bằng – P1

Trong xã hội bận rộn và cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, rất nhiều người sau bao năm tháng nỗ lực, vươn lên, và thành công lại phải dành rất nhiều thời gian và tiền bạc để tìm cách cân bằng lại cuộc sống của mình. Vậy tại sao ngay từ lúc này, chúng ta không tìm hiểu những cách để xác định, thiết lập và duy trì một cuộc sống cân bằng? Khoa học 247 xin giới thiệu với các bạn một số quan điểm về việc này.

1. Trước hết, thế nào là một cuộc sống cân bằng

Đối với mỗi người, cuộc sống luôn là rất nhiều thành phần: sức khỏe, tinh thần, gia đình, tiền bạc, bạn bè và giải trí. Một cuộc sống cân bằng là khi bạn duy trì được tất cả những thành phần đó mà không cảm thấy mối dây nối mình với thành phần nào đang căng thẳng hoặc cảm thấy mình đang bị kéo đi về phía 1 thành phần nào nhiều hơn.
Tất nhiên, những thành phần ấy không chiếm “diện tích” bằng nhau trong cuộc sống của chúng ta. Ví dụ, chúng ta thường dành thời gian đi kiếm tiền nhiều hơn so với việc đi chơi với bạn bè, đó là điều bình thường. Nhưng nếu chúng ta đã dành tới 8-10 giờ mỗi ngày để làm việc mà vẫn còn thấy thiếu, thấy cần phải rất cố gắng thì lại là không bình thường, nghĩa là chúng ta đang mất cân bằng.

Những thể hiện của một cuộc sống cân bằng là: tâm trí luôn thư thái, minh mẫn, tích cực, yêu cuộc sống và con người.

Đối với 1 số người, cuộc sống chỉ cần chia ra 1 cách đơn giản hơn: tiền và tình cảm. Khi cảm thấy mình có đủ tiền và tình cảm như mình mong muốn thì với họ, đó là cân bằng. Hoặc cũng có 1 số người chỉ chia cuộc sống thành 2 phần: bản thân và ngoại thân; trong đó: bản thân gồm tinh thần, sức khỏe, tình yêu, còn ngoại thân gồm: tiền bạc, bạn bè. Đó là những cách định nghĩa đơn giản hơn nhưng không bao quát hết những nhu cầu của con người.

Trong bài viết này, chúng tôi đề cập đến những cuộc sống qua 5 thành phần nhỏ theo sự “phân chia” của chúng tôi: bản thân, tiền bạc, sức khỏe, gia đình, và quan hệ xã hội. Dưới đây, chúng tôi sẽ lần lượt phân tích về từng thành phần này của cuộc sống.

Cân bằng

2. Bản thân/cái Tôi (Self)

Đừng nghĩ rằng mục tiêu của cuộc sống là những điều bên ngoài bạn, thậm chí xa vời hoặc ngoài tầm tay bạn. Ngược lại, cuộc sống bắt đầu từ bản thân bạn và mục tiêu của cuộc sống cũng là bản thân bạn. Ví dụ, nếu bạn đang có cảm nghĩ ghét bỏ bản thân mình, tự ti về bản thân mình, thậm chí so sánh mình với những người khác và thấy tủi hổ, có lẽ không cần xét thêm thành phần nào nữa, dù bạn đang có bạc tỉ hay có vợ đẹp con khôn thì với sự chán ghét bản thân mình như vậy, chắc chắn cuộc sống của bạn đang mất cân bằng nghiêm trọng.

Những yếu tố còn lại: tiền tài, sức khỏe, gia đình, quan hệ xã hội phải là kết quả của Bản-thân-bạn chứ không phải ngược lại. Ví dụ, để tiền tài quyết định việc bạn có trân trọng bản thân mình hay không, thì đó là 1 sai lầm.

3. Tiền bạc

Nếu Bản thân là điều quan trọng nhất trong cuộc sống của 1 con người thì tiền bạc cũng có thể được xếp vào vị trí quan trọng thứ 2. Tiền không phải mục đích chính của cuộc sống, nhưng khi có tiền, chúng ta sẽ dễ dàng thu xếp những thành phần còn lại trong cuộc sống như sức khỏe, gia đình, quan hệ xã hội, và có điều kiện thể học hỏi, kiện toàn bản thân mình. Do vậy, cần hiểu đúng tầm quan trọng của tiền và hiểu rằng ý nghĩa của tiền nằm ở chỗ nó giúp con người đạt được những thành phần còn lại của cuộc sống. Hiểu được như vậy thì việc kiếm tiền và sử dụng tiền sẽ không còn là gánh nặng đối với mỗi người.

Vòng quay hối hả của cuộc sống

4. Sức khỏe

Vai trò của sức khỏe thì ai cũng biết nhưng họ thường không nâng niu gìn giữ vì sức khỏe thường sẵn có. Chỉ đến khi ta mất sức khỏe thì ta mới hiểu được hết giá trị của nó. Với một cơ thể bệnh tật thì không thể có 1 tinh thần minh mẫn, không thể kiếm ra tiền và cũng không thể chăm lo, xây dựng gia đình của mình, và tất nhiên cũng rất khó xây dựng được những mối quan hệ xã hội.

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống, bữa ăn, giấc ngủ cứ bị ngắn dần đi, bị xé nhỏ, xen vào giữa những giờ làm việc. Con người không còn có thời gian ăn, uống, nghỉ ngơi. Bệnh tật cũng bắt nguồn từ đó. Hiểu được điều này thì chúng ta sẽ dành thời gian nhiều hơn cho việc chăm sóc sức khỏe bản thân, gánh nặng bệnh tật sẽ không còn đè nặng lên cuộc sống chúng ta.

5. Gia đình

Ai đó đã nói: “nếu ngày mai chúng ta chết, văn phòng nơi chúng ta làm việc sẽ tuyển một người mới thay chúng ta chỉ trong vài ngày. Nhưng những người trong gia đình chúng ta thì sẽ phải gánh chịu mất mát ấy suốt đời. Thế mà chúng ta vẫn lao vào công việc và dành thời gian làm việc nhiều hơn rất nhiều so với thời gian dành cho gia đình. Phải chăng chúng ta không nhận ra rằng gia đình mới là khoản đầu tư đáng giá nhất?”

Chúng ta vẫn thường nghĩ “có trách nhiệm với gia đình” nghĩa là đem nhiều tiền về cho gia đình mình. Điều này chưa đủ. Chúng ta còn phải dành thời gian và tình cảm cho các thành viên trong gia đình nữa.

Gia đình cũng là nơi giúp chúng ta hoàn thiện nhân cách, hiểu biết, giúp chúng ta nuôi dưỡng Bản thân, bồi dưỡng sức khỏe.

Gia đình hay công việc?

6. Quan hệ xã hội

Quan hệ xã hội giúp con người hoàn thiện về kiến thức, văn hóa.

Trên đây là phân tích về khái niệm Cuộc sống cân bằng và các thành phần của 1 cuộc sống cân bằng. Trong bài sau, chúng ta sẽ cùng xem những gợi ý giúp tạo lập và giữ cho cuộc sống cân bằng.

Lily @ Khoa học 247, Biên soạn

Authors

Related posts

14 Comments

  1. Eule™ said:

    Hôm trước em có đọc về cái Tôi, có đoạn này thấy rất đúng & thấm thía hix hix . “Có 3 cấp ấn định đời sống tâm hồn của con người là : cái Nó, cái Tôi và cái Siêu Tôi. Cái Nó tương ứng với vô thức, nhân tố dục vọng trong tâm lý con người. Cảm giác đói, ham muốn tình dục, tị hiềm, căm thù, tin cậy và yêu thương …v.v ấn định cái Nó. Đối thủ của cái Nó là cái Siêu Tôi, hiện thân cho chuẩn mực, lý tưởng, vai trò, tiêu chí chủ đạo và thế giới quan mà con ng thu nhận được qua giáo dục. Nằm ở giữa là cái Tôi- thực ra là 1 hình ảnh đáng thương, bị đè nén bởi các đối thủ cực mạnh. là nô bộc cho ba chủ nhân gồm cái Nó, cái Siêu Tôi và môi trường xã hội, cái Tôi nỗ lực dàn xếp hay làm dung hoà các xung đột phát sinh từ những yêu sách trái ngược nhau. nhưng cái Tôi tương đối yếu. Thông thường thì cái Nó chiến thắng và không để cho cái Tôi chế ngự bởi nó không chịu sự chế ngự của ý thức hệ. Ta ko thể nhận ra những dục vọng và dấu ấn vô thức lưu lại từ thời trẻ nhỏ và do đó cũng ko dễ dàng loại bỏ chúng. “

  2. Lily Tran said:

    Hi Eule™

    phân chia thành như vậy có 1 điều chị thấy không đồng ý: ko nên tính môi trường xã hội vào trong sự cân bằng này, cũng không nên gọi “cái Nó” và “cái Siêu Tôi” là chủ nhân 😀 chị nghĩ cái Tôi = f(cái Nó; cái Siêu Tôi). Nếu vẫn muốn bao gồm Môi trường xã hội vào thì có thể viết thành:

    cái Tôi = f(cái Nó; cái Siêu Tôi) + Môi trường xã hội.

    • Eule™ said:

      Em nghĩ khác, em hay hiểu cân bằng là 1 động từ, còn theo cách chị nói em thấy nó giống tính từ hơn. Thê nên không thể tách môi trường xã hôi ra khỏi quá trình tự cân bằng của mỗi con người, Môi trường xã hội giống như lực ban đầu tác động vào cs con người, phá vỡ trạng thái cân bằng của con người đó. Cái Tôi vs cái Siêu Tôi sẽ xác định xem khả năng duy trì trạng thái cân bằng của mỗi người, với tác động môi trường như thế, liệu có bị bật rẽ hỏi vị trí cân bằng hiện tại, liệu có thể quay lại vị trí đó hay trượt dài chao đảo và quan trọng hơn là liệu có thể tìm được sự cân bằng mới hay không.
      Em thấy bản thân con người không thể tách khỏi môi trường, nên khó có thể nói chính xác tại 1 thời điểm nào đó chúng ta thực sự cân bằng, giống như mạng nhện trước gió vậy, có bao giờ thực sự không rung đâu. Nên em khoái câu này ” Tôi dựa vào sự chao đảo của chính bản thân để giúp mình cân bằng ” . Phân tích từng thành phần của “cân bằng ” cũng rất tốt, để biết là nên chao đảo về phía nào để bật lại trạng thái cân bằng nhanh nhất . 😀

    • Lily Tran said:

      Hi Eule™

      đúng vậy, chị đang nói đến cân bằng với tư cách là tính từ, là trạng thái tại 1 thời điểm. Còn chị nghĩ cái Siêu Tôi và Môi trường xung quanh, 2 cái này có vẻ trùng lặp, có cái này thì không cần có cái kia.

      Chị đồng ý rằng cân bằng không bất biến, khi bị tác động bởi môi trường bên ngoài thì nó sẽ thích nghi. Cái này thật khó giải thích, nhưng coi như trạng thái cân bằng giống như tảng đá (tủ lạnh) nổi lênh đênh đi, nếu lấy tay ấn bên này thì nó chìm bên này nhưng lại trồi bên kia lên, rút cuộc tảng đá vẫn nổi nhưng có thay đổi vị trí.

      Còn chuyện chia thành Nó và Siêu tôi, chị thấy như kiểu chia vật chất thành Hạt và Phản hạt ý,

  3. Nhung said:

    Hi Lily và bạn Eule,
    Mình rất thích đoạn trích của Eule phía trên, và theo nhận định chủ quan của mình, thì cách phân chia trong đoạn viết của Eule trong tình huống chúng ta buộc phải đưa ra quyết định. Thông thường cái Tôi sẽ phải quyết định đi theo cái Nó hay cái Siêu Tôi, và nằm trong hoàn cảnh bị Môi trường xã hội chi phối.
    Còn cách phân chia của tình yêu Lily cũng có lí, nhưng tớ nghĩ đó là khi xét về cách cấu thành nên cái Tôi.

  4. Lily Tran said:

    Hi Nhung,

    theo mình, không một quyết định nào có thể nằm gọn trong cái Nó hay Siêu cái Tôi được. Nghĩa là không một quyết định nào hoàn toàn là bản năng hoặc lý trí, nói một cách tương đối tương đương như vậy. Hai mặt này luôn đan xen, hòa lẫn nhau, không chỉ có Đen với Trắng mà có những màu xám màu đục,…

    Trong con người thường ngày cũng vậy, khó có ai sống 100% bản năng hoặc 100% lý trí, theo chuẩn mực, giáo dục… Mà 100% của bất kỳ bên nào cũng là mất cân bằng nghiêm trọng.

  5. Nhung said:

    Uhm, nói như Lily đúng đấy. Và mình nhận ra là mình đang sống mất cân bằng nghiêm trọng 😀

    • Lily Tran said:

      Mỗi giai đoạn của cuộc sống, con người thương ưu tiên một thành phần nhất định. Như vậy chưa chắc đã là mất cân bằng. Có những việc chúng ta phải làm ngay lúc này bởi vì 10 năm sau nữa, dù có tiền bạc hay thời gian nhiều đến đâu cũng không thể làm được nữa. Những việc cần làm ở tuổi 50 thì có khi người 30 tuổi cũng làm được nhưng những việc cần làm ở tuổi 30 thì những người tuổi 50 không làm được nữa rồi.
      Chừng nào còn có list thứ tự ưu tiền của từng thành phần trong cuộc sống thì nghĩa là bạn vẫn đang control được cuộc sống. Có thể chưa thật cân bằng nhưng cũng không mất phương hướng.

  6. Phuongdoosan said:

    Bài viết chị Lily Tran khá hay và thực tế
    Làm thế nào để cân bằng 5 yếu tố trên quả là rất khó và mỗi người có cách chọn khác nhau tùy thuộc con đường đi của mình. Anh giám đốc có thể quan tâm đến sức khỏe và gia đình, trong khi đó nhân viên muốn khẳng định cái tôi và mở rộng các mối quan hệ xã hội, còn anh công nhân chỉ nghĩ làm sao kiếm ra tiền để trước hết là lo cho bản thân, sau đó sẽ là gia đình và xã hội.
    Cá nhân em nghĩ, việc biết mình ở đâu trong cái ma trận cân bằng này để phát triển theo hướng tối ưu là quan trọng nhất.
    Quan trọng nhất là phân bố thời gian hợp lý để có thể thực hiện được các yếu tố, hay yêu cầu mỗi người đề ra. Thời gian là thước đo hữu hiệu nhất.
    Và cũng đừng quên rằng mỗi người có mức “ổn định” trong cái ma trận công bằng này khác nhau, hãy là chính mình.

  7. Lily Tran said:

    Hi Phuongdoosan,

    mình để ý thấy là có 1 công cụ “wheel of life” giống như một biểu đồ dùng để xác định từng thành phần của cuộc sống trong từng trường hợp của từng người. Tất nhiên là mỗi người có thể có cách chia cuộc sống thành những thành phần khác nhau.

    Điều quan trọng, đúng như Phương nói, “hãy là chính mình”. Mỗi người có cách đo đạc và đánh giá mức độ hài lòng của mình về từng thành phần đó. Chính họ cũng đặt ra target cho từng thành phần đó.

  8. shadowdead said:

    Hehe, phân chia kiểu gì cũng được. Nhưng mà tách môi trường hoàn toàn ra khỏi con người thì quá khó. Cũng giống như việc tu tập tại 1 thành phố lớn là điều bất khả thi, chỉ có cách trốn lên núi cao, ở trong hang đá, sống bằng khí trời với cỏ cây, nước lã giống người nguyên thủy thì mới “gần như” tách khỏi môi trường và các tác động xã hội.

    Thực tế thì Nó lúc nào cũng tồn tại trong bất kỳ lựa chọn nào tại bất kỳ thời điểm nào của cuộc sống. Còn Siêu Tôi thì lại rất phụ thuộc vào đối tượng và thời điểm, vì Tôi luôn bị chi phối bởi “đáng hay ko đáng”. “Nó” luôn là cơ bản của sinh tồn và dục vọng cũng là 1 nền tảng của sự phát triển, trong mọi mặt.

    Việc cân bằng tất cả cá phần này, phụ thuộc rất nhiều vào môi trường, ví dụ: sống trong hang đá mà cứ đi ra khỏi hang đã gặp thú dữ xông vào cắn, thì tất nhiên phần Nó phải thắng thế để còn biết chiến đấu mà tồn tại. Lâu dần, cảm giác về chém giết và linh cảm về cái chết sẽ chế ngự cái Tôi, uh thì theo quan niệm của xã hội hiện đại như thế là mọi rợ, nhưng môi trường đã biến Tôi thành nếu ko mọi rợ thì là chết -- diệt vong.
    Haiz, cái này là khái niệm về thích nghi thì đúng hơn nhưng cũng liên quan nhiều đến việc cân bằng. Phải thích nghi được với môi trường mới mong đến việc cân bằng và cân bằng thì trước hết là tự nhận thức bản thân mình còn bao nhiều phần Nó và bao nhiêu phần Siêu Tôi, sau đó mới nói đến gia đình, rồi mới tới các mối quan hệ xã hội bao gồm cả công việc, tiền bạc, chơi bời đú đởn …
    Vấn đề là, hiện giờ có mấy ai dám bỏ thời gian để thẳng thắn nhìn nhận bản thân mình, phần lớn là nhìn xung quanh xem xh nó thế nào thì xuôi theo thế, thì đó cũng là 1 cách thích nghi tốt. Nhưng còn 1 cách nữa: nhận thức được bản thân mình, chấp nhận 1 số quy tắc tiêu chuẩn của xã hội đủ để đảm bảo việc tôn trọng và đánh giá tương đối khách quan người khác, hạn chế quan tâm tới những gì ko liên quan đến mình.
    Còn những gì liên quan tới gia đình, phần Siêu Tôi cần phải lên tiếng.

    • Lily Tran said:

      Việc thích nghi với sinh tồn thì có gì mâu thuẫn với cái Tôi? Những cái đó làm nên cái Tôi mà. Chém giết, độc ác, tàn nhẫn, nhân đạo,… vẫn là những cái Tôi hết chứ?

      • shadowdead said:

        Tại sao lại ko ? Với 1 cái Tôi bản chất hiền lành, yếu đuối và nhút nhát liệu có mẫu thuẫn với việc chém giết để sinh tồn ko ? Với 1 cái Tôi bản chất nóng tính, cương trực thì việc phải cúi đầu nhịn nhục -- thích nghi với môi trường để kiếm miếng cơm sống qua ngày thì có mâu thuẫn ko ?
        Em đồng ý là cái Tôi sẽ biến chất dưới tác động của môi trường -- 1 phần nào đó, Đó cũng chính là 1 phần của sự “cân bằng” -- thỏa hiệp với cuộc sống và tự thỏa hiệp với bản thân mình (sự thỏa hiệp giữa Nó, Siêu Tôi và Tôi), thỏa hiệp càng nhiều = càng dễ dãi hài lòng nhiều thì càng dễ sống. Cái này là thực tế !
        Trong các yếu tổ của bài viết, cái Tôi luôn luôn là quan trọng nhất, Em muốn nói đến việc tự mình nhìn nhận chính bản thân mình. Việc tự căm ghét hay yêu thương bản thân mình vẫn có thể có cách cân bằng. Ví dụ: 1 người quá yêu bản thân mình nhưng lại nhận được sự căm ghét từ người khác tương đương -- có thể đó cũng là kiểu cân bằng. Hoặc ngược lại, 1 người căm ghét bản thân mình nhưng lại dựa vào sự yêu thương của người khác dành cho mình để cân bằng -- cái đó cũng vẫn có thể xảy ra.
        Vì thế, có lẽ quan trọng hơn cả là việc tự nhìn nhận cái Tôi và sau đó mới đến thái độ và phản ứng của chính mình với cái Tôi.

*

Top