“Luật 5 giây” : Đúng hay Sai?

Hãy tưởng tượng bạn đang thưởng thức một hộp kẹo socola. Chỉ còn viên kẹo cuối cùng và bạn đang chuẩn bị đưa nó lên miệng. Đột nhiên, viên kẹo tuột khỏi tay bạn và rơi xuống sàn nhà. Nhưng nó vẫn còn nguyên. Vậy bạn sẽ A) áp dụng định luật 5 giây, nhặt nó lên, phủi qua rồi ăn tiếp hay B) không thương tiếc mà ném viên kẹo vào thùng rác?

Nếu bạn chọn phương án thứ 2 thì xin chúc mừng: bạn vừa mới tránh được việc tiêu hóa một viên kẹo với hàng nghìn con vi khuẩn bên ngoài. Tuy nhiên, nếu bạn chọn phương án thứ nhất thì hẳn bạn cũng đừng buồn khi biết rằng, định luật 5 giây chỉ là một lời nói đùa không hơn không kém.

Ý tưởng về việc đồ ăn khi rơi xuống sàn nhà sẽ không bị vi khuẩn dính vào trong vòng 5 giây đầu tiên lần đầu tiên bị bác bỏ bởi một học sinh trung học phổ thông có tên là Jillian Clarke khi cô đang thực tập tại Đại học Illinois vào năm 2003. Clarke  phủ đầy gạch lát sàn bằng vi khuẩn E. coli rồi đánh rơi những viên kẹo dẻo cùng bánh quy lên đó. Cô không chỉ nhận ra rằng, những con vi khuẩn hiển nhiên đã bám vào đồ ăn chỉ trong vòng 5 giây mà  Clarke còn phát hiện ra một vài điểm thú vị khác – đó là việc phụ nữ thường có thói quen ăn đồ bị rơi xuống đất hơn đàn ông, và người ta thường áp dụng định luật 5 giây đối với những món đồ ngọt hơn là rau củ.

Mặc dù vậy, nghiên cứu của Clarke cũng lại làm nảy sinh thêm nhiều câu hỏi mới: Liệu bề mặt tiếp xúc giữa thức ăn và mặt đất có ảnh hưởng gì đến việc truyền vi khuẩn? Còn về loại thức ăn thì sao? Và nếu như chỉ sau 5 giây mà vi khuẩn đã bu đầy vào thức ăn thì 10 giây sẽ như thế nào?

Các nhà khoa học tại Đại học Clemson, Nam Carolina đã quyết định đi tìm lời giải cho những bí ẩn trên bằng một thí nghiệm tương tự như Clarke, nhưng lần này họ dùng vi khuẩn salmonella để phủ lên bề mặt gạch lát sàn, gỗ và thảm nylon.

Cuối cùng, họ phát hiện vi khuẩn salmonella có thể tồn tại ở cả 3 môi trường trong khoảng thời gian lên tới 4 tuần. Một kết luận đáng chú ý khác là thời gian thức ăn tiếp xúc càng lâu với bề mặt sàn nhà, thì thức ăn càng có nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn. Chính vì vậy, khi chỉ nằm trên mặt đất trong vòng 5 giây, thức ăn đã có thể bị nhiễm khoảng từ 150 đến 8,000 con vi trùng. Và trong vòng 60 giây sau, con số này đã tăng lên gấp 10 lần.

Nhưng chắc hẳn lượng pH bên trong nước bọt và axit dạ dày của chúng ta sẽ đủ để trung hòa những đồ ăn đã bị nhiễm khuẩn phải không?  Rất tiếc, câu trả lời lại là KHÔNG. Nhà vi trùng học, Charles Gerba, đến từ Đại học Arizona cho biết: “Nhiều chủng virus tồn tại trong môi trường có độ pH thấp như virus viêm gan siêu vi A và vi khuẩn salmonella. Bất cứ loại vi khuẩn nào ảnh hưởng đến đường tiêu hóa đều tồn tại trong môi trường có độ pH thấp đủ lâu để có thể đi vào đường ruột.”

Bên cạnh đó, bạn cũng cần quan tâm đến vị trí mà đồ ăn của bạn hạ cánh xuống đất. Theo Gerba, số lượng vi khuẩn thay đổi theo từng vị trí mà nơi chúng cư trú, và trong số đó, phòng vệ sinh công cộng là nơi nguy hiểm nhất. Tuy nhiên, nhìn chung, mọi sàn nhà hay tấm thảm đều có nguy cơ tiềm ẩn cao bởi “mọi người luôn mang theo vi khuẩn và virus ở giày. Khoảng 93% số lượng giày dép mang theo loại vi khuẩn có trong phân ở dưới đế.”

Hãy cân nhắc kĩ trước khi áp dụng “luật 5 giây”

Nói như vậy không đồng nghĩa với việc bạn chỉ quan tâm đến việc giữ vệ sinh ở nơi công cộng. Thậm chí ngay cả ngôi nhà thân yêu của bạn cũng là một ổ vi trùng mà bạn không hề ngờ tới.

Bạn nghĩ rằng khi làm rơi một chiếc bánh rán lên nền nhà bếp láng bóng, bạn chỉ cần phủi nhẹ là bạn lại có thể thưởng thức chiếc bánh một cách ngon lành? Cũng có thể – nếu như bạn không ngại việc ăn những thứ đã rơi vào thùng rác. Theo nghiên cứu từ viện Dịch tễ, nền nhà bếp, đặc biệt là khu vực trước bồn rửa, có nhiều vi khuẩn (130 con/cm2) hơn thùng rác (64 con/cm2). Ngoài ra, người ta cũng tính toán được rằng, số lượng vi khuẩn trên sàn nhà bếp cũng nhiều hơn trong bệ bồn cầu.

May mắn thay, hầu hết vi khuẩn xung quanh chúng ta đều là những vi khuẩn vô hại và không gây ra quá nhiều rắc rối. Thế nhưng, đối với những người có hệ tiêu hóa kém, bạn nên cân nhắc kĩ trong vòng 5 giây trước khi quyết định nhặt bất cứ thứ gì từng tiếp xúc với sàn nhà và cho vào miệng.

Nguồn:science.howstuffworks.com

CuRua @ Khoa Học 247 ., Biên dịch

Authors

Related posts

2 Comments

  1. Việt Bắc said:

    Em vừa mới đọc về giải Ig Nobel thì lại thấy bài này của anh! Định luật 5s đã từng được giải Ig Nebel! Mà thường người Việt mình vẫn hay có thói quen ” nhặt lên thổi phù ăn ngay”

  2. Pingback: Những giải Ig Nobel vui nhộn nhất – P1 | Khoa học 247 - Sống khỏe, Dùng thông minh - Khoa học Mỗi ngày

*

Top