Bí ẩn của những thung lũng được hình thành từ những vết nứt của vỏ Trái Đất

Trái Đất được hình thành từ cách đây cả trăm triệu năm, trong quá hình thành và biến đổi của nó, đã có không ít những những cơn địa chấn, biến đổi, phân tách các đại lục làm xuất hiện những đại lục mới và ngày nay chúng trở thành những địa điểm đặc biệt, rất thu hút sự khám phá của con người. Điển hình là  the Great Rift Valley – thung lũng khe nứt lớn nhất được tìm thấy trên hành tinh của chúng ta.

Quá trình kiến tạo và hình thành

Những cơn địa chấn xảy ra cách đây hơn 30 triệu năm ở vùng Đông Bắc châu Phi đã dần tách những khu đại lục cũ của vùng này ra và kiến tạo nên những vùng đại lục mới từ đó.

Lớp vỏ đá bên ngoài của Trái đất, hay còn gọi là tầng đá quyển, trôi lơ lửng phía trên một tầng chất lỏng dầy hơn, nóng hơn gọi là tầng quyển mềm (asthenosphere). Tầng đất đá của đại lục dầy khoảng 150km (93 dặm), trong lúc tầng đất đá của đại dương bên dưới mặt biển thì mỏng hơn, chỗ dày nhất là 100km (60 dặm). Lớp bề mặt dễ vỡ này có chứa 12 mảnh kiến tạo chủ yếu và một số mảng nhỏ hơn, tất cả đều cùng chuyển động tịnh tiến trong suốt quá trình các dòng đối lưu di chuyển cùng với vỏ của Trái Đất. Các mảng này di chuyển từ từ nhưng chắc chắc với tốc độ 5 cho đến 10 cm (2->4 inch) một năm. Sự dịch chuyển này làm giãn và nén lại tầng đất đá ở tất cả các hướng. Ở các đường biên, hoặc chỗ đứt đoạn, những mảnh lục địa này tác động qua lại – vừa hợp lại (do va chạm), vưa tách ra (do dịch chuyển) hoặc trôi qua nhau. Trong vùng được gọi là Hệ thống phân chia của Đông Phi (EARS) có 3 đại lục lớn được tách ra: Đại lục A rập và hai đầu đại lục Somali và Nubia (một vùng đất và vương quốc cổ của Đông Bắc Phi dọc theo sông Nile, nằm giữa Nam Ai Cập và Bắc Sudan) của châu Phi. Phần giao nhau của các đại lục này – được gọi là Điểm nối Tam giác (The Afar Triangle) hay Điểm trũng (the Afar Depression) – nằm ở mép biển Đỏ. Thung lũng khe nứt Cực Đông (hay thường đươc gọi là The Great Rift Valley) là một vùng bị lún xuống do kiến tạo mà thành, kéo dài hết toàn bộ EARS.

Cả thung lũng là hình một chiếc máng xối hẹp, dài và bằng phẳng được tạo ra khi khối đất đá của vỏ Trái Đất rơi vào không gian rồi nằm lại đó trong quá trình hai đại lục tách ra trong quá trình kiến tạo. Chúng có thế rộng từ 10km cho tới hàng trăm km với  mặt cắt đối xứng nằm ngang. Toàn bộ hệ thống khe nứt của Đông phi, trong lúc đó, lại mở rộng ra khoảng 6400km từ Bắc tới Nam, từ Syria cho tới tận Tây Nam Á, kéo dài qua biển Đỏ và dọc theo đường biên của châu Phi thẳng tới Mozambique trong khu vực đại lục đông nam.

Nếu khe nứt này tiếp tục mở rộng thì thung lũng này có thể sụt xuống thấp đủ để cả bờ Ấn Độ dương (nằm giữa Aden và Somali) nhấn chìm cả khu vực, biến các nhánh của Châu Phi thành một hòn đảo.

Địa thế của the Great Rift Valley

Cái nôi văn hóa của loài người

Vùng tâm điểm của Đông Bắc Phi là một mảng khoa học được ưa thích khi một số những nguyên lí tiến hóa lớn nhất của loài người được phát hiện ra ở đây; bao gồm việc phát hiện ra mẫu hóa thạch 3.2 triệu năm của một phụ nữ được gọi là Lucy. Lịch sử của khe nứt này cũng hàm chứa nhiều câu trả lời cho các câu hỏi về sự tiến hóa của tổ tiên chúng ta và quá trình biến đổi thành con người để thích ứng với sự biến đổi của khí hậu. Riêng ở hẻm núi Olduvai của Tanzania, người ta đã khai quật được hơn 60 đầu người hóa thạch. Các mẫu hóa thạch nằm ở triền núi của hẻm núi dài 40km này, nó đã được UNESSCO công nhận là một di sản văn hóa Thế giới vào năm 1979. Không còn khu vực nào khác cho thấy có những dấu hiệu của người cổ xưa gắn liền với môi trường sống của họ.

 Toàn cảnh của The Great Rift Valley

Thung lũng này có nhiều suối nước nóng và hồ nhỏ có cá và các loại tảo cùng hàng triệu loài chim sinh sống. Hàng triệu loài chim tập hợp về đây để sinh sống tìm thức ăn. Những loài linh trưởng to lớn, những đàn động vật ăn cỏ và những loài động vật săn mồi. Tất cả tạo nên một hệ sinh thái đa dạng và khác biệt, đóng vai trò quan trọng bậc nhất của châu Phi cũng như lịch sử tiến hóa của loài người.

The Great Rift Valley - Châu Phi

Thung lũng Great Rift

The Great Rift Valley - Châu Phi

Toàn cảnh thung lũng nhìn từ trên cao

The Great Rift Valley - Châu Phi

The Great Rift Valley - Châu Phi

Nguồn: nto.com.vn

tieudang@Khoahoc247., Biên dịch

Authors

Related posts

*

Top