Phốt pho – lợi và hại đối với cuộc sống?

Tại sao phốt pho lại là một yếu tố ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống của chúng ta và trong tự nhiên nó được luân chuyển như thế nào?

Phốt pho là một thành phần quan trọng đối với sự sống, nó là một thành tố cấu thành nên hệ động thực vật. Nó cấu thành nên một thành phần cơ bản của hệ thống gen – cấu trúc DNA và RNA – và nó cũng đóng vai trò chính yếu trong quy trình chuyển hóa ATP (Adenosine Triphosphat), mà nếu thiếu nó chúng ta sẽ không thể sử dụng được những bắp cơ của mình. Trong xương sống của các loại động vật có vú như chúng ta, có khoảng 85% phốt pho trong cơ thể nằm ở răng và xương.

Phốt pho cũng có một chu trình tương tự như các bon, ni tơ và lưu huỳnh. Tuy nhiên, không giống với các hệ thống hợp chất quan trọng này, do tầng nhiệt độ và áp suất thông thường của của Trái Đất nên hầu như không có phốt pho ở dạng khí trên hành tinh của chúng ta. Thay vào đó, hầu hết chúng đều ở dạng kết tủa và có một phần nhỏ trong nước, mặc dù phốt pho không hòa tan được hoàn toàn trong nước và thường có xu hướng tồn tại ở dạng phân tử trong đất hơn, thâm nhập vào hệ sinh thái dưới dạng một phần của khoáng chất.

Các chất khoáng phốt pho, còn được gọi là phốt phát, đi vào chuỗi thức ăn từ những viên kẹo cứng đổi mầu. Thực vật lấy các phân tử phốt pho từ trong đất, phốt pho đi vào cơ thể động vật ăn cỏ thông qua cây cỏ và theo đó các động vật ăn thịt lại có được từ những động vật ăn cỏ. Sau đó nó quay lại chu trình thông qua bài tiết và phân hủy. Phân bón, nước thải và thông thường là chất tẩy rửa đều hoàn toàn có thể tạo ra một sự dư thừa phốt pho trong cả chu trình, nó có thể là do “sự nhân bản” của tảo và các cây thủy sinh chết trong biển cũng như xác động vật khác trong nước.

Vòng đời của Phốt pho

Một loại khí nguy hiểm

Khí phốt pho – hay gọi là Phosphine – thường chỉ tìm thấy ở các điều kiện lí tưởng là hydro phốt phít (PH3) và hoàn toàn không có mùi ở dạng tinh khiết của nó, mặc dù nó có mùi hôi nồng nặc hoặc mùi tỏi ở dạng  tạp chất. Phosphine cũng rất dễ cháy và độc hại; chỉ từ một nồng độ thấp một phần triệu có thể nhanh chóng dẫn đến một số triệu chứng bệnh chỉ trong một thời gian ngắn, bao gồm cả nôn mửa và khó thở. Nồng độ cao hơn còn có thể dẫn đến hủy hoại hoàn toàn và tử vong. Phốt pho vẫn được dùng trong công nghiệp, tuy nhiên chỉ được dùng để chế tạo chất bán dẫn và cũng là để kiểm soát sự phá hủy. Sau này nó được tìm thấy trong khí đốt hoặc đạn súng hơi phốt phít, được dùng để ngăn khí ga khỏi phát nổ, ngăn chặn các loại sâu bọ gặm nhấm khi chúng hít phải hoặc hun đốt.

Kênh đào khai thác phốt pho ở Tampa, FL. Florida cung cấp khoảng 25% lượng phốt pho trên khắp thế giới.

Nguồn: Tạp chí Evironment
tieudang @ Khoa học 247., Biên dịch

Authors

Related posts

*

Top