Tìm hiểu về cây Sake

Cây Sake hay cây bánh mì là một loài cây gỗ có hoa trong họ Dâu tằm (Moraceae),được trồng đầu tiên tại bán đảo Mã Lai và các đảo miền tây Thái Bình Dương, nhưng hiện nay đã được trồng rộng khắp trong khu vực nhiệt đới, trong đó có miền Nam Việt Nam. Cây thích điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, nên dần dần đã trở thành cây trồng làm cảnh, tạo bóng hay lấy quả. Lợi ích của cây Sake đang ngày càng nhận được nhiều quan tâm. Hãy cùng Khoa học 247 tìm hiểu thêm về cây Sake và trái Sake trong đời sống.

1. Cây Sake

Cây Sake là loại cây gỗ lớn cao 15-20m, có nhựa trắng sữa, được dùng vào việc xảm thuyền. Lá dài đến 1m, có khía sâu thành 3-9 thùy, mặt dưới rất nhám; lá kèm vàng mau rụng, dài 12-13cm. Đây là loài cây đơn tính cùng gốc (hoa đực và hoa cái mọc trên cùng một cây). Cây Sake thường được trồng làm cảnh trong sân nhà, vườn cảnh công cộng trong công viên khá đẹp.

Cây Sake có nguồn gốc từ châu Phi và hoàn toàn không liên quan gì đến loại “rượu Sake”. Cây đã được Ấn Độ trồng nhiều, một cây sai quả hàng năm có thể cho đến 200 quả. Ở Việt Nam, có lẽ nơi được trồng đầu tiên là miền Tây Nam bộ và những cây đầu tiên vào Việt Nam từ Campuchia hay Thái Lan. Ở Campuchia, người ta gọi nó là Saké, ở Thái Lan gọi là Sa-ke. Chính vì thế mà mãi tới nay ở nhiều tỉnh thành Việt Nam, nó vẫn được gọi là Sake.

Cây Sake là loại cây gỗ lớn cao 15-20m, có nhựa trắng sữa, được dùng vào việc xảm thuyền. Lá dài đến 1m, có khía sâu thành 3-9 thùy, mặt dưới rất nhám; lá kèm vàng mau rụng, dài 12-13cm.

Cây Sake là loại cây gỗ lớn cao 15-20m, có nhựa trắng sữa, được dùng vào việc xảm thuyền. Lá dài đến 1m, có khía sâu thành 3-9 thùy, mặt dưới rất nhám; lá kèm vàng mau rụng, dài 12-13cm.

2. Công dụng của trái Sake

Sake là cây lương thực ổn định tại nhiều khu vực nhiệt đới. Nó được phổ biến ra xa khỏi quê hương bản địa của mình nhờ các thủy thủ Polynesia, những người đã chuyên chở các gốc ghép, cành giâm đi xa trên đại dương. Trái Sake chứa nhiều tinh bột, và trước khi ăn nó có thể được quay, nướng, chiên, luộc. To cỡ miệng cái bát, trái Sake có hình quả trứng, được bao bọc bởi lớp vỏ màu xanh có nhiều gai non, như trái mít. Gọt bỏ lớp vỏ này, Sake cho một lớp cơm dầy như xơ mít nhưng không có hạt.

To cỡ miệng cái bát, trái Sake có hình quả trứng, được bao bọc bởi lớp vỏ màu xanh có nhiều gai non, như trái mít. Gọt bỏ lớp vỏ này, Sake cho một lớp cơm dầy như xơ mít nhưng không có hạt.

To cỡ miệng cái bát, trái Sake có hình quả trứng, được bao bọc bởi lớp vỏ màu xanh có nhiều gai non, như trái mít. Gọt bỏ lớp vỏ này, Sake cho một lớp cơm dầy như xơ mít nhưng không có hạt.

Cây trồng chỉ 1,5 đến 2 năm là cho quả, một năm 2 lứa vào mùa xuân và mùa thu. Trái Sake có giá trị dinh dưỡng cao. Cứ 100 gam Sake tươi sống sẽ cung cấp được: năng lượng 103 kcal, bột đường 27,12 gam; đường ngọt 11 gam; chất xơ 4.9 gam; chất béo 0.23 gam; đạm 1.07 gam; nước 70.65 gam, vitamin B1 0.110mg (10%), riboflavin (vit. B2) 0.030mg (3%); niacin (vit. B3) 0.9mg (6%); pantothenic acid (B5) 0.457 mg (9%); vitamin B6 0.1mg (8%); choline 9.8mg (2%); vitamin C 29mg (35%); vitamin E 0.1mg (1%); vitamin K 0.5μg (0%). (Nguồn: USDA Nutrient Database).
Sake rất giàu tinh bột, được dùng nhiều cách như chiên, xào, nướng, luộc. Khi được nấu lên, Sake thơm như khoai tây chiên hay bánh mì nướng vì thế mà có tên gọi cây bánh mì. Nếu để chín Sake ăn ngọt như chuối vì tinh bột chuyển thành đường.

Thành phần dinh dưỡng trên 100g thịt Sake

Thành phần dinh dưỡng trên 100g thịt Sake

Sake được chế biến thành nhiều món ăn dân dã nhưng rất đỗi ngon miệng. Phổ biến nhất là món Sake chiên: trái Sake được gọt vỏ, thái thành thỏi cỡ ngón tay (như khoai tây), nhúng bột rồi đem chiên bơ. Chỉ cần thưởng thức 1 lần, bạn sẽ say đắm ngay cái vị bùi bùi, deo dẻo hòa quyện cùng vị ngọt dịu thanh thanh của Sake.

Món Sake chiên: trái Sake được gọt vỏ, thái thành thỏi cỡ ngón tay (như khoai tây), nhúng bột rồi đem chiên bơ.

Món Sake chiên: trái Sake được gọt vỏ, thái thành thỏi cỡ ngón tay (như khoai tây), nhúng bột rồi đem chiên bơ.

Sake còn có thể chế biến nhiều món ăn khác như: sườn heo hầm Sake, gỏi Sake thịt gà, Sake kho chay, chè Sake, thịt ba rọi kho Sake,…

3. Công dụng Y học của trái Sake

Theo Đông y, cây Sake có tác dụng tốt đối với một số bệnh về chuyển hóa. Cụ thể:

  • thịt của trái Sake có tác dụng bổ tỳ, ích khí; hạt Sake thì bổ trung ích khí, lợi trung tiện;
  • vỏ cây có tác dụng sát trùng tiêu viêm, tiêu độc, dùng để trị ghẻ;
  • nhựa cây Sake pha loãng trị tiêu chảy, lỵ;
  • rễ Sake có tính làm dịu, sát khuẩn, dùng để trị ho, hen suyễn, các chứng rối loạn dạ dày, đau răng hay bệnh về da rất hiệu quả;
  • lá Sake phối hợp với lá đu đủ non tươi, giã với vôi để đắp trị mụn nhọt. Trong dân gian còn sử dụng lá Sake để trị phù thũng hay viêm gan vàng da bằng cách lấy lá già (còn tươi) nấu uống. Lá Sake còn có thể phối hợp với một số vị thuốc khác trị sỏi thận, gút, tiểu đường, tăng huyết áp…

4. Vai trò của cây Sake trong đời sống

Trong áp lực của tình trạng “biến đổi khí hậu” và hiểm họa nước biển dâng cao làm giảm diện tích trồng lúa hiện nay, cây Sake với tư cách là cây lương thực có một vai trò ngày càng lớn. Đặc biệt, trong mục tiêu đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu, cây Sake nổi lên vị trí đáng quan tâm hàng đầu vì nó là một loại cây lâm nghiệp. Cây dễ trồng chịu được khí hậu nhiệt đới, có thể sống trên nhiều loại đất kể cả đất đồi, đất sỏi bạc màu và cả đất nhiễm mặn nên có thể trồng ở các vùng gò, đất dốc để chống xói mòn. Cây trồng chỉ 1,5 đến 2 năm là cho quả với sản lượng cao, một cây có thể ra tới trên 200 quả mỗi mùa. Tại miền nam Thái Bình Dương, mỗi cây sinh ra 50-150 quả mỗi năm. Tại miền nam Ấn Độ, sản lượng thông thường là 150-200 quả mỗi năm. Sản lượng dao động trong các khu vực khô và ẩm.

 Cây trồng chỉ 1,5 đến 2 năm là cho quả với sản lượng cao, một cây có thể ra tới trên 200 quả mỗi mùa.

Cây trồng chỉ 1,5 đến 2 năm là cho quả với sản lượng cao, một cây có thể ra tới trên 200 quả mỗi mùa.

Cây Sake không kén đất, thích hợp với việc lồng ghép vào các dự án trồng rừng, xóa đói giảm nghèo, phủ xanh đất trống đồi trọc, làm cây chắn gió, cây kiểng,… Có thể nhân giống vô tính từ rễ khá dễ dàng, với giống có hột thì ươm hột nên đưa cây Sake vào danh sách các loài cây trồng chính là đáng khuyến khích và rất khả thi. Cây “bánh mì” hoàn toàn có thể làm cây “đa chức năng”.

Những nhà quản lí cây xanh đô thị cũng nên quan tâm phát triển cây Sake cho các công viên, khuôn viên công sở, trường học, để vừa phong phú hóa chủng loại, vừa đa dạng hóa hình thái cho hệ thống cây xanh thành phố.

Cây Sake là một loại cây dân dã nhưng có biết bao lợi ích đối với cuộc sống và ở nhiều nơi, Sake đã trở thành một người bạn trung thành của mỗi gia đình.

Lan Giao @ Khoa học 247., Biên soạn

Authors

Related posts

*

Top