Các hình thức ăn chay

Ăn chay, ăn trai, ăn lạt hay chủ nghĩa ăn chay là một chế độ ăn uống chỉ gồm những thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật (trái cây, rau quả,…), có hoặc không ăn những sản phẩm từ sữa, trứng hoặc mật ong, hoàn toàn không sử dụng các loại thịt (thịt đỏ, thịt gia cầm và hải sản) hoặc kiêng ăn các thực phẩm có được từ quá trình giết mổ (theo Wikipedia).

Ăn chay đang là một xu hướng được đón nhận rộng rãi ở nhiều nước, nhiều nền văn hóa khác nhau. Ăn chay có thể do nhiều lý do khác nhau như: lý do tôn giáo, lý do sức khỏe, lý do văn hóa, lý do kinh tế. Ăn chay cũng có nhiều hình thức khác nhau tùy theo quan điểm, văn hóa hay tín ngưỡng. Hôm nay Khoa học 247 xin giới thiệu những hình thức khác nhau của ăn chay.

Ăn chay đang là một xu hướng được đón nhận rộng rãi ở nhiều nước, nhiều nền văn hóa khác nhau

Ăn chay đang là một xu hướng được đón nhận rộng rãi ở nhiều nước, nhiều nền văn hóa khác nhau

1. Ăn chay có trứng (Ovo vegetarianism)

Theo phương thức này, người thực hành sử dụng các thực phẩm từ thực vật, nấm, có thể ăn trứng nhưng không ăn các sản phẩm từ sữa.

Lý do trường phái ăn chay có trứng nghiêm cấm sử dụng sữa và những sản phẩm từ sữa là do trường phái này phản đối cách thức nuôi bò nói chung và nuôi bò lấy sữa trong công nghiệp nói riêng. Theo đó, để đạt hiệu quả cao, người ta làm sao để bò đẻ càng nhiều càng tốt, làm sao bò cái sớm có chửa lại sau khi đẻ, tức là rút ngắn khoảng cách lứa đẻ, nếu bỏ lỡ, hỏng một chu kỳ động dục là chẳng những mất đi một lượng sản phẩm đáng kể mà còn phải chịu thêm nhiều chi phí cho thức ăn, nhân công… do phải “nuôi báo cô”. Chỉ khi bò chửa, đẻ thì họ mới có sữa, có bê con. Bò mẹ bị cách ly với bê con, bê con không được bú mẹ. Nếu bê con là bê đực thì sẽ bị giết thịt chứ không nuôi.

Chính phương pháp nuôi bò lấy sữa trong công nghiệp quá khắc nghiệt, vô nhân đạo nên việc dùng sữa bò chính là sự tiếp tay cho việc giết chết bê đực, chia cắt bò mẹ và bê con, và thúc bò mẹ đẻ quanh năm.

Những người ăn chay có trứng cũng thường phản đối trứng gà công nghiệp do loại trứng gà công nghiệp này cũng được tạo ra bởi việc cầm tù hàng ngàn con gà mái trong những trang trại công nghiệp. Các bạn có thể xem thêm tại bài viết sau.

2. Ăn chay có sữa (Lacto vegetarianism)

Những người thực hành ăn chay có sữa được phép sử dụng các thực phẩm từ thực vật, nấm, sữa và các sản phẩm từ sữa như phô-mai, sữa chua, bơ, kem,… nhưng không được dùng các loại trứng.

Lý do của việc không ăn trứng là ở chỗ hình thức ăn chay này đề cao sự bình đẳng của mọi sinh vật. Sinh vật nào cũng có quyền được sống như nhau. Những người thực hành hình thức ăn chay này tuân theo luật cấm sát sinh, không bạo lực nhằm giảm nghiệp ác, và tôn trọng quyền được sống của mọi sinh vật.

Những người thực hành ăn chay có sữa được phép sử dụng các thực phẩm từ thực vật, nấm, sữa và các sản phẩm từ sữa như phô-mai, sữa chua, bơ, kem,… nhưng không được dùng các loại trứng

Những người thực hành ăn chay có sữa được phép sử dụng các thực phẩm từ thực vật, nấm, sữa và các sản phẩm từ sữa như phô-mai, sữa chua, bơ, kem,… nhưng không được dùng các loại trứng

3. Ăn chay có cả trứng và sữa (Ovo-lacto vegetarianism)

Những người thực hành theo hình thức ăn chay có cả trứng và sữa chỉ kiêng những thực phẩm từ thịt động vật, còn vẫn có thể dùng các sản phẩm từ sữa và trứng.

Hình thức ăn chay này là phổ biến nhất tại các nước phương Tây. Khi nói “ăn chay” nghĩa là hàm ý nói tới hình thức ăn chay có cả trứng và sữa này. Hình thức ăn chay có cả trứng và sữa hầu như không mang yếu tố tôn giáo, văn hóa mà chỉ đơn thuần là lý do sức khỏe.

4. Thuần chay (Veganism)

Thuần chay là hình thức ăn chay không dùng tất cả các loại thịt động vật và các sản phẩm từ động vật bao gồm cả sữa, mật ong và trứng. Đồng thời, những người thực hành hình thức ăn chay này cũng phải loại trừ tất cả những sản phẩm được thử nghiệm trên động vật như mỹ phẩm, dược mỹ phẩm,… đồng thời không sử dụng những trang phục có nguồn gốc từ động vật như tơ tằm, áo lông thú, thắt lưng da động vật,…. Ngay cả đường tinh luyện (đường trắng) cũng bị loại trừ do trong quá trình tinh luyện đường, người ta có dùng than làm từ xương động vật.

Thuần chay là hình thức ăn chay chặt chẽ và nghiêm khắc nhất, nhưng cũng đang là một xu hướng được đón nhận ngày một rộng rãi bởi nhiều tôn giáo, nhiều nên văn hóa khác nhau.

5. Ăn chay theo Phật giáo (Buddhism vegetarianism)

Những pháp môn khác nhau của Phật giáo có những quy định khác nhau về việc ăn chay, có thể bắt buộc hoặc không bắt buộc ăn chay. Tuy nhiên, Phật giáo đề cao lối sống không sát sinh, từ bi với muôn loài nên hầu hết các tăng, ni, Phật tử đều được khuyên không ăn thịt.

Thêm vào đó, những người xuất gia còn được khuyên không dùng một số loại rau trong chi hành như hành lá, lá hẹ, củ tỏi, củ kiệu, hành củ. Nguyên nhân là những người xuất gia cần diệt dục, hạn chế những thực phẩm kích thích.

6. Ăn chay theo yoga (Yoga vegetarianism)

Chế độ ăn chay của những người tập yoga nhấn mạnh vào hàm lượng dinh dưỡng, những lợi ích mà thực phẩm đem lại cho cơ thể. Nói chung, những người tập yoga kiêng ăn các loại thịt động vật, kiêng các loại chất kích thích, đồng thời ăn nhiều các loại rau củ xanh (ăn sống là tốt nhất), các loại ngũ cốc nguyên cám, có thể uống sữa và ăn trứng.

Chế độ ăn chay của những người tập yoga nhấn mạnh vào hàm lượng dinh dưỡng, những lợi ích mà thực phẩm đem lại cho cơ thể

Chế độ ăn chay của những người tập yoga nhấn mạnh vào hàm lượng dinh dưỡng, những lợi ích mà thực phẩm đem lại cho cơ thể

Một điểm khác biệt của chế độ ăn chay theo yoga với những chế độ ăn chay khác là họ không ăn nấm. Trong khi những phương pháp ăn chay khác cho rằng nấm là một nguôn protein rất lý tưởng để thay thế cho thịt nhưng những người tập yoga lại cho rằng nấm gây nhiều độc hại cho tâm trí và cơ thể. Không giống như những loài thực vật khác sống bằng quang hợp, nấm thiếu chất diệp lục và vì vậy không thể sử dụng ánh nắng mặt trời. Chúng phải lấy chất dinh dưỡng từ những thực vật đã chết, từ phân súc vật,… bòn rút năng lượng từ sự chết, sự phân hủy và bóng tối. Do vậy, nấm không phải loài thực vật lành mạnh, mang sinh khí đến cho con người. Mặt khác, nấm thối rữa rất nhanh, tạo ra chất alkaloid ptomaine có độc tố cao. Vì vậy, người ăn chay theo yoga không dùng nấm làm thức ăn.

Ngoài ra, những người tập yoga còn hạn chế ăn hành, tỏi do chúng có tính axit cao, làm tăng tính axit trong cơ thể, gây nhiều loại bệnh. Mặt khác, hành và tỏi kích động trí óc, khiến khó giữ được sự thanh thản của tâm trí.

Cũng cần nói thêm rằng những người thực hành yoga được khuyến khích nhịn ăn định kỳ nhằm thanh lọc cơ thể một cách tự nhiên. Cách nhịn ăn tốt nhất là không ăn uống gì, kể cả nước lã. Nhịn ăn được tiến hành định kỳ tùy theo sức khỏe và mục đích của mỗi người. Thông thường nhất là nhịn ăn trong 24 giờ mỗi tuần.

Những người thực hành yoga được khuyến khích nhịn ăn định kỳ nhằm thanh lọc cơ thể một cách tự nhiên

Những người thực hành yoga được khuyến khích nhịn ăn định kỳ nhằm thanh lọc cơ thể một cách tự nhiên

Ăn chay mang lại vô số lợi ích cho người thực hành. Chính vì vậy, trái lại với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghiệp, thương mại đang làm cho thực phẩm ngày càng đa dạng, nhiều lựa chọn và rẻ tiền, rất nhiều người đang quay lưng với những thực phẩm ấy và tìm cho mình một lối sống tích cực hơn, nguyên bản hơn. Dù ăn chay theo bất cứ phương thức nào trên đây thì lợi ích cho sức khỏe thể chất và tinh thần cũng không hề nhỏ. Chúc các bạn thành công.

Lily @ Khoa học 247., Biên soạn

Authors

Related posts

*

Top