Những “ảo tưởng” về mạng xã hội Facebook

Hình ảnh phổ biến ở mọi nơi, người ta ngồi chung mà không nói chuyện. Ảnh: Edaily.vn
Hình ảnh phổ biến ở mọi nơi, người ta ngồi chung mà không nói chuyện. Ảnh: Edaily.vn

Hình ảnh phổ biến ở mọi nơi, người ta ngồi chung mà không nói chuyện. Ảnh: Edaily.vn

Xin chào các bạn độc giả của Khoahoc247.com,

Tôi tên là Nguyễn Đức Minh, chủ một doanh nghiệp kinh doanh nhỏ, là độc giả thường xuyên của trang web này. Từ ngày tình cờ biết đến Khoahoc247.com qua một lần tìm kiếm thông tin trên Google, tôi đã thích và gắn bó với vai trò độc giả của website này được gần 1 năm. Được sự khuyến khích của Ban biên tập Khoahoc247.com, tôi mạnh dạn viết bài chia sẻ góc nhìn và quan điểm của mình với các bạn độc giả. Bài viết phản ánh quan điểm cá nhân của tôi, nó có thể đúng hoặc có thể sai, rất mong nhận được các góc nhìn của bạn để chúng ta cùng nhau thảo luận quanh chủ đề này.

***

Mạng xã hội, điển hình là Facebook đang ở vào thời kỳ cực thịnh. Những lợi ích của mạng xã hội đã được nhiều bài viết tung hô nên trong bài viết này, tôi xin tiếp cận từ góc nhìn tương đối “tiêu cực” hơn, nhìn từ những mặt trái của mạng xã hội. Những nội dung này được viết dựa vào chính những trải nghiệm của bản thân tôi, một người đã dùng Facebook từ rất lâu, thường xuyên check và update Facebook hàng ngày, có khoảng hơn 1,500 friends trên Facebook và quản lý nhiều Groups, Pages với tổng lượng thành viên trên 5,000 người.

Ảo tưởng số 1: Facebook mang đến cho ta hàng nghìn người bạn

Tôi không phủ nhận khả năng kết nối của Facebook. Ngược lại, tôi rất thán phục việc Facebook có thể tìm ra các mối liên hệ giữa những người sống cách xa nhau hàng nghìn, hàng vạn km, những bạn học cũ, những người họ hàng lâu năm không gặp,… Tuy nhiên, giống như tôi, tôi cá rằng trong Friend list của bạn cũng có rất nhiều người bạn chưa từng quen biết, chưa từng gặp ngoài đời, thậm chí chưa từng “chat” qua lại trên mạng. Các bạn trở thành Friends chẳng qua vì vô tình add hay được suggest bởi hệ thống tự động của Facebook hay một lý do nào đó. Liệu chúng ta có thể gọi những mối quan hệ như vậy là “bạn bè” theo đúng nghĩa? Nhiều bạn nói với tôi rằng, từ ngày có Facebook, họ có hàng trăm hàng nghìn bạn, hình ảnh của họ đăng lên bao nhiêu người “Like”. Tôi không nói gì, chỉ nghĩ rằng nếu khi bạn ấy có nỗi buồn hay rắc rối cần chia sẻ, tháo gỡ thì bạn ấy sẽ nhận được bao nhiêu “help” thay vì những cái “like” vô thưởng vô phạt kia? Quan hệ bạn bè thực sự cần dựa trên những nền tảng sâu sắc và tốn thời gian xây đắp hơn là Add và Like. Bạn có thể có hàng nghìn Friends trên Facebook, nhưng chưa chắc số “bạn” của bạn đã tăng lên, có thể còn giảm đi nữa đấy.

Ảo tưởng số 2: Chúng ta đang “kết nối” tích cực 

Nhiều bạn nói với tôi rằng, từ ngày có Facebook và đặc biệt có thêm app trên điện thoại, các bạn ấy “kết nối” liên tục và rất lấy làm tự hào về việc này. Nhưng hãy cùng nhìn lại thực chất của những “kết nối” này. Có bao giờ sau một hồi lướt Facebook, bạn chợt nhận ra là mấy tiếng đồng hồ vừa qua mình cứ vào News Feed như một thói quen, xem hết từ trên xuống dưới rồi lại từ dưới lên trên và dù không có mục đích gì cụ thể, bạn vẫn cứ xem đi xem lại như một thói quen? Đấy là sự lãng phí thời gian khủng khiếp trong khi chúng ta còn rất nhiều việc khác để làm, nhất là với những người trẻ ở độ tuổi 20 – 30. Ngoài Facebook, chúng ta còn có gia đình, bạn bè, công việc và cả những ước mơ, hoài bão lớn lao mà chúng ta từng ấp ủ. Nếu quá nhiều thời gian của chúng ta tiêu tốn vào việc nhìn vô định vào màn hình Facebook, chúng ta sẽ còn bao nhiêu thời gian để làm những việc quan trọng khác? Liệu rồi đây chúng ta có hối tiếc vì đã để nhiều cơ hội trôi qua?

Có một nghịch lý tương đối phổ biến hiện nay mà tôi quan sát được và cũng được nghe nhiều người nói: Chúng ta rành rẽ những chuyện xảy ra với sao A, sao B hoặc bạn của người hàng xóm đang sống bên châu… Úc nhưng lại hoàn toàn mù tịt về những gì đang thực sự diễn ra xung quanh mình, với gia đình, bạn bè và những mối quan hệ trong đời thực của mình. Liệu điều này có đáng phải suy nghĩ hay không khi mà cuối cùng, nơi chúng ta cần phải sống là “đời thực” chứ không phải “trên mạng”? Điều này dẫn đến ảo tưởng số 3 dưới đây.

Ảo tưởng số 3: Chúng ta đang kiểm soát Facebook

Chúng ta nghĩ rằng, chúng ta có thể kiểm soát Facebook và nó là công cụ của chúng ta. Nhưng thực tế, với phần lớn trường hợp mà tôi thấy, mọi việc diễn ra theo chiều hướng ngược lại. Nhiều người trong chúng ta gần như bị Facebook “kiểm soát”. Hãy để ý ở những quán cafe, hàng ăn, công viên hay trong trường học, nhiều người cứ vài phút lại ngó màn hình, check updates, xem like,… Một cách vô thức, nhiều người đã tự biến mình thành “sản phẩm” của Facebook để họ “bắt” đọc, xem các quảng cáo, mời chào,… Hãy tắt bớt các chuông báo, chọn lọc những người cần hiển thị notifications và đừng Join hay Like các Groups, các Pages vô bổ, bạn sẽ thấy mình thoải mái hơn và có nhiều thời gian hơn để làm việc và hưởng thụ cuộc sống.

Ảo tưởng số 4: Từ khi có Facebook, kiến thức uyên thâm hơn hẳn

Đây là ảo tưởng buồn cười nhất và bản thân tôi cũng đã từng nghĩ như vậy. Công nhận là Facebook mang lại cho chúng ta khối lượng thông tin khổng lồ, do thế mạnh ưu việt của nó về khả năng kết nối và chia sẻ. Nhưng bạn hãy nhớ, “thông tin” này chưa thể gọi là “kiến thức” được. Ngoài thiểu số nhỏ những trang Facebook chuyên về kiến thức,  phần lớn những thứ bạn xem trên Facebook chỉ là tập hợp của những thông tin lộn xộn, chưa được sắp xếp hay hệ thống hóa, thậm chí nhiều thông tin còn chưa được kiểm chứng về tính xác thực. Kiến thức thì khác, nó đòi hỏi phải được hình thành từ những thông tin có giá trị, có chọn lọc, có hệ thống, được sắp xếp hợp lý và phải trải qua quá trình nhận thức nghiêm túc, lâu dài. Chỉ khi trả qua những quá trình trải nghiệm phức tạp, thông tin mới có thể trở thành kiến thức và mới có thể hữu dụng cho công việc của bạn. Thực dụng mà nói, bạn nên để ý rằng, tuyệt đại đa số các công ty khi tuyển người làm, họ cần người có kiến thức để làm được việc, rất ít nơi cần người chỉ nắm được “thông tin”.

Ảo tưởng này còn mang đến một hệ lụy rất nguy hiểm: Khi bạn “tiêu thụ” quá nhiều thông tin trên Facebook một cách “nhanh” và không có chọn lọc, vô hình chung bạn tự tạo cho mình thói quen “đọc lướt” và không đào sâu suy nghĩ. Dần dà, thói quen này sẽ ngấm vào bạn và làm cho bạn có cách xử lý tương tự với học tập, công việc, các mối quan hệ ngoài đời. Sự hời hợt trên mạng có thể không gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng ngoài đời thì chắc chắn có.

Lời kết

Có thể bạn nghĩ rằng Facebook chỉ để chơi cho vui và những gì bạn làm trên Facebook không ảnh hưởng cũng như không lưu lại dấu ấn lên cuộc sống bên ngoài của bạn. Bạn biện minh rằng rồi đôi năm nữa bạn sẽ bỏ Facebook và bạn sẽ lại trở lại bình thường. Có thể, nhưng bạn sẽ phải trả qua một quá trình tương đối dài để “làm lại”, dài như quá trình bạn đã trải qua để “nghiện” Facebook. Cũng như ma túy, cai nghiện Facebook và “tái hòa nhập” sẽ rất chông gai :D.

Trên đây, tôi đã “vẽ” ra một bức tranh tương đối u ám về việc lạm dụng Facebook. Nếu bạn chưa nghiện Facebook nhiều đến mức check status vài phút một lần thì tình hình của bạn vẫn khả quan hơn những gì viết trong bài này nhiều. Cũng phải nói rằng, Facebook vẫn có nhiều ưu điểm, nếu chúng ta sử dụng hợp lý, chừng mực và sáng suốt. Chúng ta có thể có thêm nhiều người bạn (không đến hàng nghìn), chúng ta có thể giữ liên hệ với bạn bè, họ hàng, bạn học cũ,… ở xa, chúng ta có thể tìm thấy nhiều quan điểm sống mới lạ. Điều quan trọng nhất đối với tất cả chúng ta vẫn là sự sáng suốt và chừng mực khi sử dụng mạng xã hội cũng như bất cứ thứ gì.

Bản thân tôi, tôi vẫn sử dụng Facebook nhiều, thậm chí rất nhiều, nhưng 80% những hoạt động của tôi trên Facebook là vì mục đích liên quan đến các mảng kinh doanh của tôi, dù trực tiếp hay gián tiếp. Chúc các bạn có những lựa chọn sáng suốt khi sử dụng Facebook và các mạng xã hội khác. Và đừng quên theo dõi Khoahoc247.com qua Facebook https://www.facebook.com/livesmartdotvn. Cái Facebook này thì không có hại 🙂

Cuộc sống thế này thú vị hơn phải không bạn? Ảnh: Edaily.vn

Cuộc sống thế này thú vị hơn phải không bạn? Ảnh: Edaily.vn

Đức Minh @ Khoc Học 247., Biên Soạn

Related posts

2 Comments

  1. Nova said:

    Bài của độc giả gửi đăng, các anh chị em ủng hộ và cũng tích cực gửi đăng bài nhé 🙂

  2. Đình Toàn said:

    Thích nhất là 2 hình so sánh rất hay.

    Khi chưa có Facebook và công nghệ cao => người ta vui chơi thoải mái.

    Khi có FB và công nghệ cao, con người như thu mình lại ấy nhỉ?

*

Top