Tìm hiểu về cholesterol

Mỗi khi nghe tới từ cholesterol chúng ta luôn thấy hoảng sợ, lo lắng và coi nó như một thứ cần tránh xa. Có lẽ bạn sẽ bất ngờ khi biết rằng bản thân cholesterol không hề có hại. Trên thực tế thì cholesterol là một trong số rất nhiều chất được tạo nên và được sử dụng bởi cơ thể của chúng ta nhằm duy trì sức khoẻ cho chúng ta. Đồng thời, cholesterol cũng được cung cấp thông qua thực phẩm mà chúng ta ăn vào. Cholesterol có vai trò thế nào đối với cơ thể và chúng ta cần phải hiểu đúng về cholesterol như thế nào? Hãy cùng Khoa học 247 tìm hiểu.

1. Các loại cholesterol

Có hai loại cholesterol là cholesterol tốt và xấu. Nhưng không có nghĩa là “tốt” thì chúng ta cứ tăng cường, còn “xấu” thì chúng ta phải tránh xa. Hai loại cholesterol này tương tác với nhau phức tạp hơn nhiều. Quá dư thừa loại này hoặc quá thiếu hụt loại kia đều gây ra những nguy cơ mắc bệnh tim mạch như nhau. Cholesterol xấu (LDL) là các lipoprotein mật độ thấp, còn cholesterol tốt (HDL) các lipoprotein mật độ cao.

  • HDL được gọi là “tốt” bởi nó giúp giữ cho LDL cholesterol không nằm bên trong những thành mạch máu. Do đó, nếu hàm lượng HDL này đủ cao, nó sẽ giúp chống lại những cơn nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Hàm lượng HDL dưới 40mg/dL được coi là thấp và sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Làm tăng hàm lượng HDL rất dễ, chỉ cần 150 phút vận động mỗi tuần với các bài tập aerobic. Đồng thời, giảm tiêu thụ các loại chất béo chuyển hoá, có chế độ ăn uống cân bằng cũng là cách làm tăng hàm lượng HDL. Hút thuốc có thể làm giảm hàm lượng HDL.
  • LDL là loại cholesterol xấu bởi khi hàm lượng của LDL quá cao, nó có thể gây tắc nghẽn các mạch máu, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. LDL được sản sinh ra bởi chính cơ thể chúng ta và bị ảnh hưởng phần nhiều bởi các gen di truyền. Ăn nhiều chất béo bão hoà, chất béo chuyển hoá và những thực phẩm nhiều cholesterol cũng làm tăng hàm lượng LDL.
Có hai loại cholesterol là cholesterol tốt và xấu

Có hai loại cholesterol là cholesterol tốt và xấu. Cholesterol xấu (LDL) là các lipoprotein mật độ thấp, còn cholesterol tốt (HDL) các lipoprotein mật độ cao

2. Tại sao cholesterol lại quan trọng đối với cơ thể

Cholesterol là thành phần không thể thiếu đối với cơ thể con người. Một số vai trò của cholesterol trong cơ thể là:

  • Chính cholesterol cần thiết cho các quá trình chuyển hóa khác nhau trong cơ thể, từ cách điện tế bào thần kinh trong não bộ để cung cấp cấu trúc màng tế bào.
  • Mặc dù tất cả chúng ta đều biết cholesterol cao là không tốt cho sức khỏe, nhưng mặt khác, hàm lượng cholesterol rất thấp cũng có ảnh hưởng đến vấn đề sức khỏe. Điều quan trọng là lượng cholesterol trong cơ thể phải ổn định, bởi vì nếu mức cholesterol giảm xuống dưới 160mg/dL thì có thể làm tăng nguy cơ của một số bệnh như trầm cảm, ung thư và sinh non đối với phụ nữ đang mang thai.
  • Trong một nghiên cứu mới của Mỹ cho thấy, những người mắc bệnh ung thư thường có mức độ cholesterol LDL thấp hơn so với những người không bị ung thư.
  • Những người có lượng cholesterol trong máu thấp cũng dễ bị các bệnh nhiễm trùng khác nhau, mắc bệnh lâu hơn và có nhiều khả năng tử vong do nhiễm trùng.

Ngược lại, lượng cholesterol cao có thể gây ra nhiều chứng bệnh tim mạch, đột quỵ, nhồi máu cơ tim,… nhưng nguy cơ này hoàn toàn có thể điều chỉnh, khống chế. Khi hàm lượng cholesterol trong máu tăng, bạn sẽ đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh tim mạch tăng. Nếu bạn còn có những nhân tố nguy cơ khác như huyết áp cao, tiểu đường, thì mối nguy cơ này còn cao hơn nữa.

Khi hàm lượng cholesterol trong máu tăng, bạn sẽ đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh tim mạch tăng. Nếu bạn còn có những nhân tố nguy cơ khác như huyết áp cao, tiểu đường, thì mối nguy cơ này còn cao hơn nữa

Khi hàm lượng cholesterol trong máu tăng, bạn sẽ đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh tim mạch tăng. Nếu bạn còn có những nhân tố nguy cơ khác như huyết áp cao, tiểu đường, thì mối nguy cơ này còn cao hơn nữa

3. Những dấu hiệu nhận biết cơ thể có hàm lượng cholesterol quá cao

Mặc dù hàm lượng cholesterol quá cao có thể gây nhiều chứng bệnh nghiêm trọng về tim mạch, thế nhưng hầu như không có những dấu hiệu cụ thể của hiện tượng cholesterol quá cao này. Đó là lý do khiến chứng bệnh này trở nên đáng sợ và chúng ta phải thường xuyên kiểm tra tại bệnh viện chứ không thể suy đoán tại nhà. Nhưng những lưu ý sau đây có thể giúp chúng ta có cái nhìn định hướng rõ ràng hơn.

  • Nếu trong gia đình có nhiều người bị huyết áp cao, cholesterol cao thì bạn có thể cũng có nguy cơ cao
  • Nếu bạn béo phì, bạn cũng có nguy cơ cao. Thừa cân làm tăng mức cholesterol trong máu của bạn vì cơ thể của bạn lưu trữ thêm calo. Nếu bạn giảm 10% trọng lượng cơ thể (trong trường hợp bạn đang thừa cân), thì có thể cải thiện mức độ cholesterol
  • Nếu bạn ít vận động, bạn cũng có nguy cơ cao. Người không hoạt động có nguy cơ gia tăng hàm lượng cholesterol trong máu. Tập thể dục thường xuyên tự nhiên làm giảm nồng độ cholesterol LDL (có hại) trong máu của bạn trong khi tăng mức cholesterol HDL (tốt).
  • Nếu bạn là phụ nữ đã qua tuổi mãn kinh, bạn cũng có nguy cơ cao. Trước khi mãn kinh, estrogen giúp giữ cholesterol ở mức vừa phải, trong tầm cho phép. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự thay đổi hormone dẫn đến giảm chu kì kinh nguyệt sẽ làm cho lượng cholesterol xấu tăng mạnh
  • Nếu bạn hút thuốc lá, bạn cũng có nguy cơ cao. Người hút thuốc lá dễ bị tổn thương động mạch, làm giảm HDL (loại cholesterol tốt)
  • Nếu bạn đã ở tuổi trung niên, bạn cũng có nguy cơ cao. Nguy cơ bị cao cholesterol tăng theo độ tuổi. Đàn ông trên 45 tuổi và phụ nữ trên 55 tuổi có nguy cơ cao hơn so với những người trẻ hơn.

Với những trường hợp trên, hãy thường xuyên đi xét nghiệm máu tại các bệnh viện nhằm phát hiện kịp thời nếu lượng cholesterol trong máu của bạn vượt quá mức cho phép.

Mặc dù chịu chi phối nhiều bởi gen di truyền nhưng chúng ta có thể cải thiện hàm lượng cholesterol bằng chế độ ăn uống

Mặc dù chịu chi phối nhiều bởi gen di truyền nhưng chúng ta có thể cải thiện hàm lượng cholesterol bằng chế độ ăn uống

4. Hạn chế hàm lượng cholesterol bằng chế độ ăn uống

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia: Tỉ lệ người Việt Nam có cholesterol cao là 29,1% dân số, trong đó tỉ lệ này ở người dân thành thị lên tới 44,3%, lứa tuổi trung niên (35-44) là 41,7%, người cao tuổi tới 63,1%. Đây có thể coi là một “trái bom nổ chậm” có thể lấy đi mạng sống của chúng ta bất cứ lúc nào. Để tự cứu mình, chúng ta phải hạn chế hàm lượng cholesterol trong máu. Mặc dù chịu chi phối nhiều bởi gen di truyền nhưng chúng ta có thể cải thiện hàm lượng cholesterol bằng chế độ ăn uống. Một số gợi ý về chế độ ăn uống hợp lý, giúp giảm hàm lượng cholesterol như sau:

  • Nếu trong gia đình có nhiều người bị huyết áp cao, cholesterol cao thì bạn có thể cũng có nguy cơ cao
  • Nếu bạn béo phì, bạn cũng có nguy cơ cao. Thừa cân làm tăng mức cholesterol trong máu của bạn vì cơ thể của bạn lưu trữ thêm calo. Nếu bạn giảm 10% trọng lượng cơ thể (trong trường hợp bạn đang thừa cân), thì có thể cải thiện mức độ cholesterol
  • Nếu bạn ít vận động, bạn cũng có nguy cơ cao. Người không hoạt động có nguy cơ gia tăng hàm lượng cholesterol trong máu. Tập thể dục thường xuyên tự nhiên làm giảm nồng độ cholesterol LDL (có hại) trong máu của bạn trong khi tăng mức cholesterol HDL (tốt).
  • Nếu bạn là phụ nữ đã qua tuổi mãn kinh, bạn cũng có nguy cơ cao. Trước khi mãn kinh, estrogen giúp giữ cholesterol ở mức vừa phải, trong tầm cho phép. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự thay đổi hormone dẫn đến giảm chu kì kinh nguyệt sẽ làm cho lượng cholesterol xấu tăng mạnh
  • Nếu bạn hút thuốc lá, bạn cũng có nguy cơ cao. Người hút thuốc lá dễ bị tổn thương động mạch, làm giảm HDL (loại cholesterol tốt)
  • Nếu bạn đã ở tuổi trung niên, bạn cũng có nguy cơ cao. Nguy cơ bị cao cholesterol tăng theo độ tuổi. Đàn ông trên 45 tuổi và phụ nữ trên 55 tuổi có nguy cơ cao hơn so với những người trẻ hơn.

Từ trước đến nay, cứ nghe thấy cholesterol là chúng ta lại đánh đồng với những điều có hại, và chúng ta luôn tìm cách tránh xa. Cách phản ứng như vậy là không khoa học. Hiểu thêm về cholesterol sẽ giúp chúng ta có cách điều chỉnh, khống chế hàm lượng cholesterol trong cơ thể tốt hơn, hợp lý hơn và kịp thời hơn. Chúc các bạn sức khoẻ.

SOC @ Khoa học 247., Biên soạn

Authors

Related posts

*

Top