Hiểu về stress và cách ứng phó với stress

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, trầm cảm – căn bệnh liên quan đến stress thường gặp – là nguyên nhân gây bệnh hàng đầu và là căn bệnh nghề nghiệp nổi bật của thế kỷ 21 này. Cứ 3 trong số 5 bệnh nhân có những vấn đề về sức khỏe liên quan đến stress, khoảng 76%bệnh nhân mắc bệnh mất ngủ, và 58% bệnh nhân bị đau đầu thường xuyên.

Tuy nhiên, những thống kê này vẫn còn đang tăng lên bởi stress là tình trạng mà hầu hết chúng ta gặp phải. Để hiểu rõ hơn về stress, hãy cùng tìm hiểu về những dấu hiệu của stress, cách đối phó và ngăn chặn stress trong cuộc sống.

Cứ 3 trong số 5 bệnh nhân có những vấn đề về sức khỏe liên quan đến stress, khoảng 76%bệnh nhân mắc bệnh mất ngủ, và 58% bệnh nhân bị đau đầu thường xuyên

Cứ 3 trong số 5 bệnh nhân có những vấn đề về sức khỏe liên quan đến stress, khoảng 76%bệnh nhân mắc bệnh mất ngủ, và 58% bệnh nhân bị đau đầu thường xuyên

1. Tìm hiểu về stress

Stress là một tình trạng căng thẳng thần kinh và liên quan đến những tâm trạng như cáu kỉnh, cảm thấy không an toàn, lo lắng, hồi hộp, cũng như những bệnh về thần kinh khác như trầm cảm, mất ngủ và các bệnh tim mạch. Tuy nhiên, nhiều người vẫn sống khỏe trong những tình huống stress bởi sự ảnh hưởng của stress tới sức khỏe là không giống nhau giữa mọi người mà phụ thuộc vào di truyền, môi trường và các yếu tố tâm-vật lý.

2. Nhận biết stress

Việc nhận biết stress là bước đầu tiên quan trọng trong việc đối phó với stress hiệu quả. Dưới đây là những dấu hiệu cho thấy chúng ta đang bị stress

  • Tăng cân: khi các hóc-môn stress tăng lên mức cao trong cơ thể sẽ làm tăng sự tích tụ mỡ thừa, dù cho chúng ta gầy hay béo. Hơn nữa, nhiều người có xu hướng ăn nhiều hơn khi thấy căng thẳng nên cơ thể lại nạp thêm nhiều calo thay vì đốt cháy calo.
  • Đau nhức cơ bắp: khi chúng ta stress, cơ thể sẽ giải phóng một số loại hóc-môn mà có thể làm cho cơ bắp bị căng, đau nhức
  • Đau dạ dày: đau dạ dày là hiện tượng thường gặp khi chúng ta stress. Những người bị stress thường xuyên thường mắc phải những bệnh về tiêu hóa như táo bón, hội chứng ruột kích thích hoặc dư axit.
  • Tóc rụng nhiều: khi bị stress thường xuyên, hàm lượng của hóc-môn giới tính (androgens) tăng lên, làm ảnh hưởng tới nang tóc, làm tóc dụng nhiều tạm thời.
  • Đãng trí: khi chúng ta bị stress, hàm lượng hóc-môn cortisol tăng lên có thể làm ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ của não bộ, khiến chúng ta bị đãng trí
  • Mụn: stress thường xuyên có thể dẫn đến những tổn thương da đột ngột do sự tăng lên của androgens khiến da bị mụn
  • Mất ngủ: khi chúng ta bị stress, não bộ sẽ tăng cường suy nghĩ để tìm giải pháp cho tình trạng stress, do đó sẽ dễ gây ra mất ngủ, ngủ không sâu,…

3. Ảnh hưởng của stress đến cơ thể

Stress ảnh hưởng tới sức khỏe chung của toàn cơ thể. Dưới đây là một số ảnh hưởng cụ thể

  • Giảm miễn dịch: Stress trong thời gian ngắn đôi khi có tác dụng tích cực kích thích hệ miễn dịch. Tuy nhiên stress mãn tính lại có tác dụng hoàn toàn ngược lại. Stress mãn tính làm cơ thể liên tục sản sinh hormone cortisol và adrenaline gây ức chế miễn dịch. Nó làm cho bạn dễ bị bệnh, từ cảm lạnh tới các bệnh nguy hiểm.
  • Tăng nguy cơ bị tiểu đường: stress, chán nản, lo lắng trong một thời gian dài sẽ làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường ở nam giới. Chất epinephrine (sinh ra khi thần kinh bị kích động, stress) sẽ có tác dụng đánh tan mỡ thừa trong cơ thể, dẫn đến việc dư thừa axit béo. Khi cơ thể hoạt động, các axit béo này sẽ tiêu hao, như vậy glucose trong cơ thể sẽ bị dồn lại, không được đốt cháy. Glucose không bị đốt cháy sẽ dư thừa, dẫn đến lượng đường trong máu tăng, lâu dần thành bệnh tiểu đường.
  • Ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng: Khi người ta bị stress, hormon cortisol được tiết ra. Cortisol tích lũy lâu ngày và có thể dẫn tới bệnh nha chu. Stress có thể ảnh hưởng tới sức khỏe răng miệng bản thân  bằng cách gây ra các vấn đề răng miệng sau:  phát triển các vết đau loét, nghiến răng, khô miệng, các bệnh về nướu,…
  • Đau đầu: stress gây ra những cơn đau đầu đột ngột. Việc thường xuyên gặp stress trong công việc, gia đình làm tăng tần suất đau đầu hoặc đau nửa đầu.

4. Tự chữa trị stress

Stress ảnh hưởng tới hệ miễn dịch của cơ thể, làm giảm sức chống chọi với những bệnh truyền nhiễm. Dưới đây là một số cách thức để chống lại stress hoặc hạn chế stress một cách tích cực.

  • Thảo dược: Tính thích nghi với ngoại cảnh chính là khả năng của con người chống lại các stress trong cuộc sống. Những nỗ lực chủ quan, khả năng rèn luyện nhân cách của mỗi cá thể là yếu tố cơ bản trong việc phòng, chống, hạn chế tác động của stress. Tuy nhiên, vai trò của thuốc cũng rất quan trọng. Những dược liệu có khả năng chống được stress bao gồm: nhân sâm, ngũ gia bì gai hay còn gọi ngũ gia bì hương, hương nhu tía, linh chi.
  • Mát xa bằng tinh dầu: mát-xa làm thư giãn các cơ bắp, huyệt đạo cũng như giảm đau và cải thiện lưu thông máu, giúp giảm bớt sự căng thẳng đầu óc. Việc hít ngửi một mùi hương tinh dầu có tác dụng giảm căng thẳng ngay lập tức. Những mùi hương đặc biệt có khả năng kích thích hệ thống phản ứng của cơ thể, do đó, tạo ra các chất hóa học có lợi cho não bộ, thúc đẩy cảm giác thư giãn, tĩnh tâm. Các loại dầu trị liệu stress được dùng phổ biến gồm: hoa oải hương, cây bách và cây hương thảo.
  • Tắm bằng thảo mộc: Một số loại thảo mộc có tính trị liệu có thể làm mềm mịn da và giãn cơ bắp, khớp xương, kích thích sự lưu thông cho cơ thể. Các thảo dược được sử dụng trong nước thảo mộc sẽ kích thích các giác quan và mang lại những cảm giác khác lạ như tươi mới, thư giãn, êm dịu hay tràn đầy sinh lực. Nếu có điều kiện nên sử dụng các loại thảo mộc sẵn trong vườn hoặc mua thảo mộc còn tươi. Nếu không, có thể mua sẵn hoa, lá, vỏ cây và rễ thảo mộc khô.
  • Giảm đồ uống có cồn: Rượu kích thích tiết adrenaline dẫn đến căng thẳng thần kinh, cáu kỉnh, mất ngủ. Uống rượu quá mức làm tăng tích mỡ ở tim và giảm chức năng miễn dịch. Rượu cũng làm giảm khả năng giải độc của gan. Trong quá trình bị stress, cơ thể sản xuất nhiều độc chất, khi gan không thể giải độc thì những chất độc này lưu thông khắp cơ thể làm tổn hại các tế bào.
  • Bổ sung vitamin: Khi căng thẳng, cơ thể sẽ cần thêm năng lượng và khoáng chất để tự nó vượt qua những tác động xấu mà tình trạng căng thẳng gây ra, như hồi hộp, mất ngủ, da sần, nám hay nổi mụn, rụng tóc. Hãy bổ sung thêm vitamin B, vitamin C, can-xi và magie trong khẩu phần ăn; như thịt bò (vitamin B), trứng, cá ngừ (omega 3 và protein), cam chanh (vitamin C) và các loại hạt như vừng, bí, hướng dương, hạt điều (magie)… hoặc uống 1 viên vitamin bổ sung.
  • Tập hít thở: Khi lo lắng, chúng ta thường sẽ thở rất gấp hoặc nín thở, việc này làm giảm lưu lượng oxi cung cấp cho não, gây ảnh hưởng đến tâm trạng cũng như thể chất. Vậy nên hãy tập cho mình thói quen hít thở sâu. Hít thở sâu là một cách giảm stress nữa rất hữu ích, vì chúng ta có thể thực hiện nó ở bất cứ nơi nào, vào mọi thời điểm trong ngày!

Stress xảy với bất kỳ ai khi chúng ta luôn đứng trước những nguy cơ quá tải trong công việc, học tập cũng như các mối quan hệ. Vấn đề là mỗi cá nhân phải làm gì để giải tỏa stress và không để stress biến thành trở ngại cuộc sống của chính mình. Chúc các bạn thành công.

SOC @ Khoa học 247., Biên soạn

Authors

Related posts

Top