Thần thoại Bắc Âu – phần 3

10

Tiếp theo phần 1 và 2, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về Sự kiện và các nhân vật chính trong thần thoại Bắc Âu: 

1. Cuộc chiến của các vị thần Aesir và Vanir:

Thời điểm khởi nguyên của thế giới tồn tại hai gia tộc là Aesir và Vanir – gia tộc của các vị thần.

Gia tộc Aesir cư ngụ tại Asgard với người lãnh đạo là thần Odin, nắm trong tay tính mệnh của loài người.

Gia tộc Vanir có nguồn gốc từ Vanaheim với những vị thần có khả năng nhìn thấy tương lai, sở hữu trí tuệ và sức mạnh điều khiển mùa màng, sự sinh sôi.

Thần Freya thuộc gia tộc Vanir, là chủ nhân của phép thuật “seidr” – một loại phép thuật có khả năng thay đổi số phận. Freya chu du khắp Cửu Giới, bán những vật phẩm thủ công của mình. Khi tới Asgard dưới cái tên Gullveig, Freya tuyên truyền và khơi dậy lòng tham của cải, vàng bạc trong dân chúng.

Các thần Aesir không tha thứ cho hành động này, họ đâm xuyên người Freya và thiêu cháy Freya 3 lần. Nhưng Freya có khả năng hồi sinh và sau khi hồi sinh lần thứ 3, tên của Freya đổi thành Heidr – một tà thần sở hữu tà thuật tối thượng.

Khi biết tin về Freya, gia tộc Vanir thề sẽ trả thù. Và cuộc chiến giữa các vị thần – giữa gia tộc Vanir và gia tộc Aesir đã bắt đầu. Trong chiến đấu, gia tộc Aesir sử dụng sức mạnh và vũ khí, còn gia tộc Vanir lại có ưu thế về phép thuật. Vì vậy, cuộc chiến diễn ra cân bằng, không gia tộc nào có thể áp đảo và chiến thắng đối phương.

(Cuộc chiến Aesir – Vanir - phác họa của Karl Ehrenberg. 1882)

Cuộc chiến Aesir – Vanir – phác họa của Karl Ehrenberg. 1882

Chiến tranh kéo dài, các vị thần đều cảm thấy mỏi mệt và một thỏa thuận được đưa ra: để đảm bảo hòa bình, gia tộc Vanir cử thần Freyr và Njordr tới Asgard làm con tin, phía bên kia, gia tộc Aesir cử thần Hoenir và Mimir tới Vanaheim.

Njordr và các thế hệ tiếp nối của mình sống tương đối hòa bình tại Asgard. Nhưng Hoenir và Mimir không có cuộc sống bình yên như vậy tại Vanaheim.

Trong các buổi hội nghị của gia tộc Vanir, Heonir đã đưa ra những lời khuyên thông thái cho nhiều vấn đề, nhưng gia tộc Vanir không biết rằng Heonir chỉ có thể làm như vậy khi có Mimir ở bên cạnh. Sự thật về việc Heonir hoàn toàn không có năng lực trí tuệ bại lộ và gia tộc Vanir cảm thấy phẫn nộ vì bị lừa gạt.

Kết quả là gia tộc Vanir chém đầu Mimir gửi về Asgard. Thần Odin đã ướp đầu của Mimir bằng lá thuốc và phù phép để đầu của Mimir có thể nói chuyện, tư vấn và tiết lộ cho Odin nhiều bí mật.

Và một lần nữa, chiến tranh lại nổ ra giữa 2 gia tộc, khốc liệt hơn, dữ dội hơn, nhưng vẫn không có bên nào chiến thắng.  Kiệt sức và hao mòn vì chiến trận liên miên, các vị thần, cuối cùng, quyết định chung sống cùng nhau trong hòa bình. Để minh chứng cho điều này, họ cùng nhổ vào một cái vạc và nước dãi của họ sinh ra Kvasir –vị thần thông tuệ nhất trong thần thoại Bắc Âu.

Chiến tranh kết thúc, 2 gia tộc hòa hiếu, cùng bảo vệ hòa bình cho Cửu giới.

2

2. Tận thế  Ragnarök:

Ragnarök là tập hợp các sự kiện tương lai, bao gồm cả cuộc chiến vĩ đại chống lại tập hợp các thế lực tà ác, dẫn đến cái chết của các vị thần như thần Odin, thần Thor, thần Týr, thần Freyr, thần Heimdallr, và Loki. Trong khoảng thời gian Ragnarök hàng loạt thảm hoạ thiên nhiên xuất hiện tàn phá thế giới và cuối cùng, cả thế giới bị nhấn chìm trong nước.

Từ Ragnarök trong ngôn ngữ Nauy cổ được hình thành từ 2 từ, ragna nghĩa là “sự biến mất”, rök có 1 vài ý nghĩa như “căn nguyên”, “nguyên nhân” hoặc “số phận”. Theo đó, Ragnarök có thể hiểu là “Sự diệt vong của các vị thần” (Final destiny of the Gods – Twilight of the Gods).

a. Điềm báo tận thế: 

Edda văn xuôi đã mô tả về dấu hiệu đầu tiên của Ragnarök là Fimbulvetr  – mùa đông cường bạo  (Fimbulwinter – Mighty Winter)

(Fimbulwinter  theo phác họa của Kitsunetsukimi)

Fimbulwinter theo phác họa của Kitsunetsukimi

Trong thời gian này, 3 mùa đông liên tiếp dội xuống Cửu giới, hoàn toàn không có mùa hè và ánh nắng mặt trời không thể sưởi ấm không gian.

Và khi thảm họa thiên nhiên diễn ra, thế giới của con người rơi vào hỗn loạn. Edda thơ đã mô tả khoảng thời gian này là thời kỳ chiến tranh, loạn lạc không thể ngăn chặn, tàn phá và băm nát thế giới.

Và Ragnarök bắt đầu bằng tiếng gáy báo hiệu của 3 con gà trống:

Người khổng lồ Eggthér ngồi trên mô đất vui vẻ chơi thụ cầm, con gà trống màu đỏ rực Fjalar cất tiếng gáy trong rừng Gálgviðr – khu rừng thắt cổ tại Jotunheim, con gà trống vàng Gullinkambi cất tiếng gáy đánh thức gia tộc Aesir tại cung điện Valhalla, Asgard và con gà trống không tên màu bồ hóng đỏ cất tiếng gáy vang cung điện của địa ngục Helheim.

Và liên minh tà ác tiến quân về Vígríðr – bãi chiến trường vĩ đại của Cửu Giới nơi Thiện – Ác đối đầu và điên cuồng tử chiến.

b. Liên minh tà ác:

  • Thần Loki
(Thần Loki và Sigyn – phác họa của Mårten Eskil Winge 1890)

Thần Loki và Sigyn – phác họa của Mårten Eskil Winge 1890

Thần Loki là anh em nuôi của thần Odin, là một vị thần có khả năng biến hình, và là bậc thầy dối trá, lừa gạt.  Loki là nhân vật chính trong rất nhiều sự kiện của gia tộc Aesir. Và Loki là nhân vật duy nhất trong truyền thuyết có tính cách và hành xử đối lập nhau qua từng câu chuyện. Loki là kẻ thích chơi khăm, thủ đoạn và hoàn toàn không đáng tin cậy. Tuy nhiên, tính cách này của Loki lại có ích trong rất nhiều trường hợp, như việc xây dựng lại bức tường thành ở Asgard. Nhưng Loki lại là kẻ xúi giục các thần gây hấn với nhau và càng về sau, tính cách của Loki càng trở nên tàn độc.

Và Loki trở thành kẻ dàn dựng gây ra cái chết của thần Baldr – con trai của thần Odin – vị thần của ánh sáng và sự thuần khiết. Vì tội danh này, Loki bị nhốt vào hang sâu, khóa chặt vào một tảng đá và trên đầu là một con rắn, nhỏ thuốc độc thẳng vào mặt. Vợ của Loki – Sigyn, để bảo vệ chồng đã hứng chất độc vào một cái bát. Trong khoảng thời gian Sigyn đem cái bát đầy chất độc đổ vào một vũng nước trong hang, chất độc của con rắn nhỏ xuống mặt của Loki gây ra đau đớn quằn quại. Trong khi bị giam giữ, chính sự hoan hỉ của các vị thần Asgard đã biến ác tâm của Loki trở thành sự thù hận và khi tận thế Ragnarök bắt đầu Loki sẽ dẫn đầu Liên minh tà ác tiêu diệt các vị thần Asgard.

Thần Loki có 3 con: thần Hel – cai quản địa ngục Niflheim, sói thần Fenrir và rắn khổng lồ Jörmungandr.

  • Sói thần Fenrir
(Fenrir  - phác họa của DeviantArt)

Fenrir – phác họa của DeviantArt

Là con của thần Loki, Fenrir được vị thần đưa về Asgard. Duy nhất chỉ có thần Týr – chiến thần quả cảm dám tới gần và mang thức ăn cho Fenrir. Sau một thời gian ngắn theo dõi, các vị thần nhận thấy Fenrir trở  nên to lớn và mạnh mẽ hơn từng ngày, và theo lời tiên tri, Fenrir sẽ là mối hiểm họa khủng khiếp đối với họ. Vì vậy, các vị thần đã có một kế hoạch khắc chế Fenrir. Họ chuẩn bị 3 sợi dây trói và dụ dỗ Frenrir phô diễn sức mạnh bằng cách thử giằng đứt. Sợi đầu tiên là dây sắt Leyding – Fenrir chỉ khẽ đá đã đứt tung. Sợi dây thứ 2 là dây sắt Dromi.- chắc chắn gấp 2 lần sợi thứ nhất, nhưng sức mạnh của Fenrir so với thời điểm làm đứt sợi dây đầu tiên đã tăng lên rất nhiều. Và lần này, Fenrir đã phá tan sợi dây Dromi thành từng mảnh nhỏ trước sự kinh hãi của các vị thần.

Nỗi lo không thể thuần phục Fenrir ngày một lớn, thần Odin đã nhờ sứ giả của Freyr là Skimir tới Svartálfaheimr và thỉnh cầu các người lùn ở đây chế tạo dây trói Gleipnir (xin đọc phần 2) – một sợi dây lụa mỏng manh nhưng có sức mạnh siêu nhiên.

Fenrir đồng ý thử sức với dây Gleipnir với điều kiện 1 vị thần phải đưa 1 cánh tay vào miệng Fenrir – đảm bảo việc sẽ cởi trói nếu Fenrir thất bại trong việc phá dây trói. Thần Týr đồng ý thực hiện và đã bị Fenrir cắn đứt cánh tay phải, đổi lại, dây Gleipnir đã trói chặt Fenrir. Fenrir càng vùng vẫy, dây trói càng xiết chặt.

Các vị thần đã dùng dây thừng Gelgja buộc dây Gleipnir vào một phiến đá Sau đó, họ dùng tảng đá lớn Thviti có tác dụng như một mỏ neo chèn chặt phiến đá sâu dưới lòng đất.

Fenrir lên cơn cuồng nộ cắn xé nhằm vào các vị thần, và họ đã dùng một thanh kiếm nhét vào họng Fenrir. Fenrir tru lên khủng khiếp, nước dãi văng tứ phía, tạo thành dòng sông Ván.  Và tại đây, Fenrir bị giam giữ cho đến thời điểm khởi đầu Ragnarök.

  • Rắn khổng lồ Jörmungandr
(Jörmungandr - phác họa của Aurodi)

Jörmungandr – phác họa của Aurodi

Thần Odin đã quăng Jörmungandr xuống đại dương bao quanh Midgard. Tại đây, qua thời gian, Jörmungandr đã trở nên to lớn tới mức có thể cuốn mình quanh trái đất được đặt tên là Rắn khổng lồ Midgard – kẻ thù định mệnh của thần Thor.

c. Diễn biến Ragnarök: 

Cây thế giới Yggdrasil rung chuyển và oằn mình rền rĩ.

Rắn khổng lồ Jörmungandr uốn mình quẫy đạp kéo theo nước biển trào dâng nhấn chìm đất liền. Những con song thần do Jörmungandr tạo ra đã đẩy chiếc thuyền Naglfar – chiến thuyền làm từ móng chân và móng tay người chết rời khỏi neo đậu, theo cơn sóng đưa quân đoàn người khổng lồ băng  của Jotunheim do Hrym dẫn đầu tiến tới Vígríðr từ phía đông.

Garmr – con chó săn canh cửa địa ngục cất tiếng tru dài trước cửa động Gnipahellir , dứt tung dây trói và hướng thẳng về phía chiến trường.

Cùng thời điểm đó, sói Fenrir – sau khi được giải thoát, ánh mắt và lỗ mũi rực lửa, lao mình vào chiến trận với miệng há to, hàm trên của Fenrir chạm tới thiên đường, hàm dưới chạm tới trái đất. Cùng với Fenrir, rắn khổng lồ Jörmungandr phun chất độc phủ kín không gian và mặt biển.

Bầu trời bị rạch đôi, từ vết nứt đó, quân đoàn khổng lồ lửa – những người con của thế giới lửa Muspelheim do Surtr chỉ huy đổ xuống Vígríðr. Cả quân đoàn đi trong lửa rừng rực, đứng đầu là Surtr với thanh kiếm lửa cháy sáng rạng rỡ hơn cả mặt trời.

Và thần Loki gia nhập vào đội quân này, hình thành một liên minh tà ác khủng khiếp nhất trong lịch sử Cửu giới.

Tại Asgard, Thần giữ cửa Heimdall nâng tù và Gjallarhorn lên bầu trời và thổi vang, tiếng tù và ầm ì báo động các vị thần Asgard nghênh chiến.

(Chiến trường Vígríðr)

Chiến trường Vígríðr

Thần Odin mình vận chiến giáp, tay cầm ngọn thương Gungnir huyền thoại tham chiến và đối đầu trực tiếp với sói thần Fenrir. Kết quả là thần Odin bị Fenrir nuốt chửng.

(Odin và Fenrir phác họa của Dorothy Hardy 1909)

Odin và Fenrir phác họa của Dorothy Hardy 1909

Thần Vidarr, con trai của Odin, trong cơn cuồng nộ trả thù cho cha, đã xé tan quai hàm của Fenrir, và dùng ngọn thương của mình đâm xuyên trái tim kết liễu Fenrir.

Vidarr và Fenrir

Vidarr và Fenrir

Thàn Thor, cùng cây búa Mjölnir với sức mạnh sấm sét dữ đội của mình, giao chiến và tiêu diệt Rắn khổng lồ Jörmungandr. Nhưng sau trận đấu, do trúng độc của Jörmungandr quá nặng, thần Thor chỉ có thể bước thêm 9 bước chân rồi gục ngã.

Thor và Jörmungandr

Thor và Jörmungandr

Thần Týr giao tranh với chó săn canh cửa địa ngục Garmr, Týr tiêu diệt được Garmr nhưng cũng gục ngã vì kiệt sức

(Týr và Garmr phác họa của Karinafaria)

Týr và Garmr phác họa của Karinafaria

Thần giữ cửa Heimdall đã chọn Loki làm đối thủ trong trận chiến. Cuộc giao tranh diễn ra ngang tài ngang sức và kết quả là cả Heimdall và Loki đều vong mạng.

Heimdall và Loki

Heimdall và Loki

Thần Freyr chiến đấu chống lại Surtr, nhưng do không có thánh kiếm, Freyr đã thua trận và bị Surtr tiêu diệt

(Trận đấu Freyr và Surtr – phác họa của Samflegal)

(Trận đấu Freyr và Surtr – phác họa của Samflegal)

Sau khi giết được Freyr, Surtr dùng lửa thiêu đốt toàn bộ trái đất.

Mặt trời biến thành màu đen, trái đất sau khi bị lửa đốt ngập chìm xuống đáy đại dương. Các vì sao biến mất, hơi nước và ngọn lửa bốc lên thiểu đốt cả thiên đường.

3. Sự hồi sinh của thế giới:

Sau tận thế Ragnarök, trái đất một lần nữa nhô lên từ đáy đại dương, và hồi sinh cùng màu xanh tươi xinh đẹp của các hạt giống đang nảy mầm.

Vùng đất cổ xưa Iðavöllr tại Asgard – nơi không bị lửa của Surtr thiêu rụi, sẽ là nơi hội ngộ của các vị thần còn sống sót. Vidarr và Vali – con của thần Odin sẽ tiếp tục ngự trị tại ngôi đền của các vị thần (temples of the Gods), Móði và Magni – con trai của thần Thor sẽ gìn giữ cây búa Mjölnir của cha, và từ địa ngục Niflheim, Baldr và Höðr – 2 vị thần con của Odin cũng trở về. Thần mặt trời Sói, sẽ có con gái – xinh đẹp giống hệt bà và người con gái này sẽ tiếp tục nối nghiệp mẹ, duy trì ánh sáng sưởi ấm thế gian.

2 con người duy nhất còn sống sót là Líf và Lífþrasir nhờ nương náu tại khu rừng thiêng Hoddmímis holt tránh được mùa đông Fimbulwinter và tận thế Ragnarök. 2 người đó sống bằng hơi sương mát lành của bình minh và họ sẽ phục hồi cả nhân loại.

(Thế giới sau Ragnarök - phác họa của Doepler)

Thế giới sau Ragnarök – phác họa của Doepler

Lời kết 

Toàn bộ 3 phần của bài viết chỉ mang mục đích giới thiệu sơ lược tới các bạn nội dung chính của Thần thoại Bắc Âu. Nếu kiên nhẫn đọc tới những dòng này, hẳn các bạn cũng có cảm giác quen thuộc với một số chi tiết của câu chuyện. Điều này không hề gây ngạc nhiên, vì từ lâu, Thần thoại Bắc Âu đã trở thành chất liệu cho các nhà văn, nhà biên kịch, nhà thiết kế … trên thế giới.

Chắc hẳn hồi tù Gjallarhorn của thần giữ cửa Heimdall khiến bạn nhớ tới Gimli tại Helms Deep, khi quân đội của vua Rohan đã bị quân đoàn Orc dồn tới chân tường, đứng trước nguy cơ tuyệt diệt. Tiếng tù và của Gimli trong buổi bình minh đó như tiếng thét kiêu ngạo và quả cảm trong cuộc chiến sinh tồn.

Mùa đông Fimbulwinter có khiến bạn liên tưởng tới câu nói kinh điển “Winter is coming” – khẩu hiệu của gia tộc Stark oai hùng tại thành Winterfell trong bộ tiểu thuyết A song of Ice and Fire của tác giả George R. R? Một khẩu hiệu mang đầy đủ ý nghĩa cảnh báo sự trở lại tăm tối của mùa đông dài lạnh lẽo với nguy cơ trỗi dậy của loài White Walker ma quỷ đe dọa sự tồn tại của con người.

Các dân tộc của Thần thoại Bắc Âu như Tiên tộc, tộc người lùn, người khổng lồ băng, lửa, đá có lẽ cũng đã quá gần gũi và trở thành 1 phần không thể thiếu trong các game RPG kinh điển của châu Âu (Warcraft, Dragon Age, The Elder of Scroll…).  Hình tượng thần Odin, sói thần Fenrir cũng xuất hiện trong danh sách thần bảo vệ (guardian force) có thể triệu hồi (summoning) chiến đấu cùng nhân vật trong serie game Final Fantasy từ Nhật Bản.

Và còn nhiều, rất nhiều điều có thể nhắc tới, bởi vì, cảm hứng là bất tận.

Shadowsong @ Khoa học 247., Biên soạn

Authors
Top