Lịch sử chiếc xe đạp

By -
Mẫu xe đạp cổ

Mẫu xe đạp cổ

Xe đạp là phương tiện giao thông phổ biến ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, nhất là ở các nước có thu nhập đầu người thấp. Ở Việt Nam chúng ta, nó còn là một hình ảnh đẹp đã đi vào thi-ca, một ký ức đẹp gắn với mỗi gia đình Việt.

Là một vật quen thuộc, nhưng liệu ai có biết đến quá trình hình thành và phát triển của chiếc xe đạp ?

Xe đạp là một phương tiện giao thông hai bánh, chuyển động nhờ lực đạp của người điều khiển, và giữa thăng bằng nhờ định luật bảo toàn mômen quán tính. Chiếc xe đạp đầu tiên xuất hiện vào năm 1817, xuất phát từ ý tưởng của nam tước Baron von Drais – người Đức, xe Draisienne . Xe này có bánh xe trước dùng để lái, đẩy xe bằng hai chân, bánh xe bằng ghỗ bọc sắt như xe ngựa. Đến năm 1861, anh em nhà Michaud sửa lại kiểu Draisienne: họ thêm pédale (pê đan) vào trục  bánh xe trước, cho phép xe chạy mà khỏi để chân xuống đất. Và nó được đặt tên là xe Vélocipède (vélo có nghĩa là nhanhpède có nghĩa là chân). Tuy nhiên, xe này vẫn chạy chậm vì phải đạp 1 vòng thì bánh xe  mới quay một vòng bằng chu vi của bánh xe, muốn nhanh thì phải đạp nhanh. Do đó giữa năm 1865 và 1870 người ta chế chiếc xe có bánh trước  lớn để tăng chu vi bánh xe - Grand-Bi (Bi có nghĩa là haiGrand có nghĩa là lớn), nhưng kiểu này rất khó lái.

Lúc bấy giờ ngành luyện kim phát triển và cho phép chế tạo các Vélocipède và Grand-bi bằng  thép, sau đó thì dùng thép ống để xe nhẹ hơn.

Năm 1869, nhờ việc phát minh ra ổ bi mà Grand-bi chạy nhanh hơn nhờ giảm được sự ma sát khi bánh xe quay, đồng thơi hạn chế hiện tượng mòn trục.

Đến năm 1870, người Anh J. Starley chế ra Ariel; xe đạp bằng thép nguyên chiếc đầu tiên với các bánh xe có tăm và lốp xe bằng cao su.

Xe đạp lúc bấy giờ còn nhiều nhược điểm: dùng pê đan để lái bánh trước, khi muốn xuống xe thì phải nhảy từ yên xe xuống, chỉ những người cao hơn 1,5m mới có thể dùng được loại xe này

Sau đó xe đạp được cải tiến: hai bánh xe kích thước bằng nhau và đường kính nhỏ, nhất là bánh xe được kéo bằng  dây xích.

Năm 1880, xe hai bánh -bicyclette được ra đời (bi có nghĩa là 2cycle có nghĩa là bánh xe). Tiếp đó, bộ bàn đạp và xe đạp dùng xích được phát minh. Xe đạp trông giống hiện nay nhưng  bánh xe vẫn còn gắn cố định.

Năm 1888, John Dunlop – một cựu chiến binh Ái Nhĩ Lan (Irish) – đã phát minh ra lốp hơi cho xe đạp.

Trong thập niên 1890 xuất hiện hệ thống phanh xe đạp hoàn chỉnh, nó dưạ trên nguyên lí lực ma sát để giảm tốc. Lực từ tay phanh được truyền thông qua 1 dây cáp bằng thép. Sau đó, năm 1898, Sachs phát minh bánh xe tự do (thuỷ tổ của “líp” xe đạp). Từ đó, xe đạp giống như ngày nay.

Thế mạnh của xe đạp ở chỗ nó phương tiện chuyên chở rẻ tiền, không gây ô nhiễm môi trường.

Trong tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu do khí thải, kinh tế suy thoái như hiện nay, nó được xem là phương tiện tốt nhất trong việc góp phần cải thiện môi trường, giảm chi tiêu trong mỗi gia đình. Do đó nó đang rất được khuyến khích sử dụng

Sơn MDC @ MES Lab.

Sưu tầm & biên soạn

Tôi là Sơn MDC, kỹ sư cơ khí Mỏ, yêu thích khoa học kỹ thuật, trên hết là KH&KT gắn liền với đời sống thường nhật

Comments are closed.